ISSN (Print) - 0012-9976 | ISSN (Online) - 2349-8846

ఆహార ధరల్లో రాజకీయ స్వార్థం

.

The translations of EPW Editorials have been made possible by a generous grant from the H T Parekh Foundation, Mumbai. The translations of English-language Editorials into other languages spoken in India is an attempt to engage with a wider, more diverse audience. In case of any discrepancy in the translation, the English-language original will prevail.

 

గత డిసెంబర్ లో వినియోగదార్ల ఆహార పదార్థాల ద్రవ్యోల్బణం కిందటి ఆరు సంవత్సరాలలో ఎన్నడూ లేనట్టుగా 14.12 శాతానికి పెరగడంవల్ల చిల్లర ధరల ద్రవ్యోల్బణం కూడా విపరీతంగా పెరిగింది. అయితే ఈ ద్రవ్యోల్బణం రిజర్వూ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా పెట్టుకున్న మధ్యంతర లక్ష్యం 4 శాతం (రెండు శాతం ఎక్కువో, తక్కువో) కన్నా మించనందువల్ల వచ్చే నెలలో రిజర్వూ బ్యాంకు వడ్డీ రేట్లు మరింత తగ్గిస్తుందా అన్న ఊహాగానాలు సాగుతున్నాయి. ఇది రిజర్వూ బ్యాంకుకు సంకట స్థితే. ఎందుకంటే ఆర్థికాభివృద్ధి మందగమనంవల్లే ద్రవ్యోల్బణం పెరుగుతోంది. ఆర్థిక వ్యవస్థలో ద్రవ్య విధానం డోలాయమానంగా ఉంది. ప్రభుత్వ కీలక ఆర్థిక అంచనాలు, ఉదాహరణకు ద్రవ్య లోటు మొదలైనవి ఇంకా పరిష్కారం కావడం లేదు.

గత రెండు సంవత్సరాలుగా ప్రభుత్వ ద్రవ్య లోటు అంచనాలు తప్పుతున్నాయని కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (కాగ్) నివేదికలో పేర్కొన్నారు. ప్రభుత్వం బడ్జెట్ లో పేర్కొనని ప్రభుత్వ రంగం నుంచి సేకరించే రుణాలను చూపకుండా ద్రవ్య లోటు 1.5 నుంచి 2 శాతం దాకా మాత్రమే ఉందని చూపిస్తున్నారని కాగ్ అభిప్రాయపడింది. జాతీయ చిన్న మొత్తాల పొదుపు నిధి నుంచి తెచ్చిన మొత్తాన్ని ప్రభుత్వం చూపలేదు. ఇలా బడ్జెట్ లో చూపని ప్రభుత్వ వ్యయం రూ. 1.5 లక్షల కోట్ల దాకా ఉంది. భారత ఆహార సంస్థ వసూళ్లు తగ్గినందువల్ల బడ్జెట్ లో చూపని ప్రభుత్వ ఖర్చులు ఆందోళన కలిగించే స్థాయిలో ఉన్నాయి.

ఆరేళ్ల కాలంలో ప్రభుత్వ ఆహార సబ్సిడీ ఖర్చు దాదాపు రెండింతలైంది. బడ్జెట్ లో చూపింది నామ మాత్రమైందే. ఉదాహరణకు 2019-20 ఆహార సబ్సిడీ కోసం ప్రభుత్వం కేటాయించిన మొత్తం రూ. 1.84 లక్షల కోట్లు. కానీ ఎఫ్.సి.ఐ. చెల్లించవలసిన మొత్తం ఇప్పటికే రూ. 1.86 లక్షల కోట్లకు చేరింది. బకాయిలు పెరిగిపోతున్నప్పటికీ ప్రభుత్వం మాత్రం ఎఫ్.సి.ఐ. బాలెన్స్ షీట్లు దివ్యంగా ఉన్నట్టు చూపుతోంది. సబ్సిడీని రుణంగా చూపిస్తున్నారు. ఎన్.ఎస్.ఎస్.ఎఫ్. నుంచి రుణం తీసుకున్నట్టుగా చూపిస్తున్నారు. అందువల్ల ఎఫ్.సి.ఐ. రుణభారంలో కూరుకుపోతోంది. అందువల్ల గత మూడేళ్లుగా ఎఫ్.సి.ఐ. బడ్జెట్ లో చూపకుండా ఎన్.ఎస్.ఎస్.ఎఫ్. నుంచి తీసుకునే రుణాలు పెరిగిపోతున్నాయి. 2018-19 లో ఈ భారం 70 శాతం దాకా పెరిగింది.

సబ్సిడీలను మాయ చేసి చూపడం ఈ ప్రభుత్వం మాత్రమే సాధించిన ఘనత కాదు. అయితే ఇంత భారీగా ఇదివరకెన్నడూ లేదు. పైగా ద్రవ్య లోటు తక్కువ ఉన్నట్టుగా చూపించడానికే ఈ పని చేస్తున్నారు. అలాంటప్పుడు ద్రవ్యోల్బణాన్ని తగ్గించడానికి తీసుకునే చర్యలు ప్రశ్నార్థకంగానే ఉంటాయి. ఇది ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపు చేయడంలో ప్రస్తుత ప్రభుత్వ రాజకీయ ఉద్దేశాలను కూడా అనుమానాస్పదం చేస్తుంది. ఆహార పదార్థాల ద్రవ్యోల్బణానికి సంబంధించి ఈ ప్రశ్న మరింత బలంగా వినిపిస్తుంది. ఎప్పటి లాగానే ఈ సారి కూడా వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల సరఫరా నిర్వహణను వెనక్కు తోసేశారు. అకాల వర్షాల వల్ల వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల సరఫరా దెబ్బ తింటోందని చెప్తున్నారు. కొత్త పంటలు వస్తే ఆహార పదార్థాల ద్రవ్యోల్బణం తగ్గు ముఖం పడ్తుందని నమ్మబలుకుతున్నారు. ఉల్లిపాయల వంటి ఆహార పదార్థాలకు ఈ వాదన కొంత మేర వర్తించవచ్చు. 2019 నవంబర్, డిసెంబర్ నెలల్లో ఉల్లి ధరలు 200 శాతం పెరిగాయి. ఎందుకంటే నిరుటి రబీ పంట కాలంలో ఉల్లి ఉత్పత్తి బాగా తగ్గింది. అయితే గోదుమలు, ఇతర తృణ ధాన్యాలకు ఇది వర్తించదు.

అత్యవసర సమయాల్లో వినియోగించుకోవడం కోసం ఎఫ్.సి.ఐ. నిలవ చేసే గోదుమలు 45.8 మిలియన్ టన్నులున్నాయి. మామూలుగా భవిష్యత్తు కోసం నిలవ చేసే గోదుమలు 27.5 మిలియన్ టన్నులే ఉంటాయి. అలాగే 2019 జులై నాటికి బియ్యం నిలవలు కూడా 13.5 మిలియన్ టన్నులకు చేరాయి. భారత్ లో ప్రస్తుతం తృణ ధాన్యాల ఉత్పత్తిలో మిగులు ఉంది. అలాంటప్పుడు తృణ ధాన్యాల ధరలు ఎందుకు పెరుగుతున్నాయి? నిర్హేతుకమైన ధాన్యాల నిలవ వల్ల ప్రభుత్వం కృత్రిమంగా ధరలు పెంచుతోందా? ఈ దశలో కొన్ని మౌలిక ఆందోళనలు చెలరేగుతున్నాయి.

ఎఫ్.సి.ఐ. ధాన్య సేకరణ ఖర్చులు 12 శాతం ఎక్కువగా ఉన్నాయి. ఎఫ్.సి.ఐ. దగ్గర ఎక్కువ నిలవలు ఉండడం అంటే ఆహార సబ్సిడీ వ్యయం పెరిగినట్టే. దీనితో పాటే అనామతుగా ధాన్యం విడుదల చేయడంవల్ల పరిస్థితిలో పెద్ద మార్పేమీ ఉండదు. మహా అయితే స్వల్పకాలిక రాజకీయ ప్రయోజనాలు ఉండవచ్చు. ఇది సబ్సిడీ బిల్లులు పెంచడానికే ఉపకరిస్తుంది. బడ్జెట్ లో చూపకుండా ప్రభుత్వం రుణాలు తీసుకోవడంవల్ల రాజకీయ ప్రయోజనాలు నెరవేరవచ్చు. తద్వారా ప్రభుత్వం జాతీయాదాయంలో సబ్సిడీలు ఒక్క శాతం కన్నా తక్కువ అని చెప్పుకోవడం సాధ్యమవుతోంది. అయితే ఇది రెండు కీలకాంశాల నుంచి ప్రజల దృష్టి మరల్చడానికి ఉద్దేశించింది. ఒకటి ఎఫ్.సి.ఐ. ఆర్థిక వ్యవస్థ క్షీణించడం. రెండు ద్రవ్యలోటును కృతకంగా తక్కువ ఉన్నట్టు చూపడం.

అసమర్థ ఆహార పదార్థాల సరఫరా అనువుగా ఉంటే ప్రభుత్వం వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల సరఫరాలో సమస్యలను ప్రభుత్వం ఎందుకు పరిష్కరిస్తుంది కనక? రైతుల ఆదాయం రెట్టింపు చేస్తామని, వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల విలువలో వైవిధ్యం చూపుతామని చెప్పడంవల్ల ఓటర్లను ఆకర్షించడం సాధ్యం కావొచ్చు. అందుకే నీటి వసతి సవ్యంగా లేని, తృణ ధాన్యాలు ఎక్కువగా పండే రాష్ట్రాలలో శ్రద్ధ తీసుకోవాలని 2015లో శాంతా కుమార్ కమిటీ చేసిన సిఫార్సులను ప్రభుత్వం ఎందుకు పట్టించుకుంటుంది.

ద్రవ్యోల్బణం అదుపులోనే ఉందని నమ్మబలకడానికి ప్రభుత్వం ప్రయత్నిస్తున్నప్పుడు "వినియోగ దార్లకు అనుకూలమైన" ప్రభుత్వానికి ఇంకా కావల్సింది ఏముంటుంది? ద్రవ్యోల్బణం ఆమోదయోగ్యంగానే ఉందని "భ్రమ" పడే వారు గుర్తించాల్సింది ఏమిటంటే ద్రవ్యోల్బణం ఎక్కువైతే వినియోగదార్ల పొదుపు దెబ్బ తింటుంది. ప్రభుత్వం తన స్వప్రయోజనం కోసమే ఈ ఆటలన్నీ ఆడుతోంది.

Comments

(-) Hide

EPW looks forward to your comments. Please note that comments are moderated as per our comments policy. They may take some time to appear. A comment, if suitable, may be selected for publication in the Letters pages of EPW.

Back to Top