ISSN (Print) - 0012-9976 | ISSN (Online) - 2349-8846

మహారాష్ట్రలో ప్రతిపక్షాలకు అనుకూల స్థితి

.

The translations of EPW Editorials have been made possible by a generous grant from the H T Parekh Foundation, Mumbai. The translations of English-language Editorials into other languages spoken in India is an attempt to engage with a wider, more diverse audience. In case of any discrepancy in the translation, the English-language original will prevail.

 

అక్టోబర్ 21 వ తేదీన జరిగే పోలింగ్ సందర్భంగా మహా రాష్ట్రలో ఎన్నికల ప్రచారం ఊపందుకుంటోంది. గత రెండు వారాల నుంచి జరిగిన పరిణామాలనుబట్టి చూస్తే పోటీలో కొంత అనిశ్చిత స్థితి కనిపిస్తోంది. నేషనలిస్టు కాంగ్రెస్ పార్టీ (ఎన్.సి.పి.) అధినేత శరద్ పవార్ కు ఎంఫోర్స్ మెంట్ డైరెక్టొరేట్ నోటీసు పంపడం, కక్ష సాధింపు రాజకీయాలకు వ్యతిరేకంగా ఆయన చాతుర్యం అంతా ఉపయోగించి చెప్పిన మాటలు అధికార పక్షాన్ని ఇరుకున పడేశాయి. అంతకు ముందు కూడా పవార్ నిరంతర ప్రచారం, యుక్తితో రాజకీయ అభిప్రాయాలు వ్యక్తం చేయడం బీజేపీ-శివసేన కూటమి అంచనాలు తప్పేట్టు చేశాయి. ఎన్నికల ప్రచారం, రాజకీయ సందేశాలు ఓటర్లలో ముఖ్యంగా యువతలో ఎందుకు ప్రతిధ్వనిస్తున్నట్టు?

 

స్థూలంగా చూస్తే ఎన్నికల సందర్భంగా చర్చల్లో మార్పులు ద్యోతకం అవుతున్నాయి. బీజేపీ-శివసేన కూటమి ప్రధానంగా ప్రధాని మోదీ పలుకుబడి మీద, 370వ అధికరణం రద్దు మీద  ఆధారపడి ఉంది. బీజేపీ హిందుత్వ ఎజెండాను మించి మాట్లాడడానికి శివసేన పదే పదే రామ మందిర నిర్మాణాన్ని ప్రస్తావిస్తోంది. అమిత్ షా, ఇతర బీజేపీ సీనియర్ నాయకులు మహారాష్ట్రలో పర్యటిస్తూ ప్రధానంగా 370వ అధికరణం రద్దు గురించే మాట్లాడుతున్నారు. పవార్ చేసిన ప్రకటనలను వక్రీకరించి ప్రధానమంత్రి మోదీ పవార్ "పాకిస్తాన్ అనుకూలుడు" అని ప్రచారం చేస్తున్నారు. ఇది కేవలం మహారాష్ట్రకు సంబంధించిన అంశాల మీద కాకుండా తీవ్రమైన జాతీయతావాద భావాలను రెచ్చగొట్టి ప్రచారం చేయాలన్న బీజేపీ నిర్ణయానికి సంకేతం. బీజేపీకి మహారాష్ట్రలో తగినంత బలం ఉన్నందువల్ల ఆ పార్టీ ఎజెండాను ఎదుర్కోవాలంటే మహారాష్ట్రకు సంబంధించిన సమస్యల మీద దృష్టి కేంద్రీకరించవలసి ఉంటుంది. పవార్ ప్రచార సరళిని చూస్తే నర్మగర్భంగా ఈ ప్రచారం ఎలా చేయవచ్చునో అర్థం అవుతోంది.

 

పవార్ ప్రధానంగా వ్యవసాయ సంక్షోభం, గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ఉన్న సమస్యలు నిరుద్యోగం, ప్రభుత్వం పట్టించుకోని వైఖరి వంటి తీవ్ర అంశాలనే ప్రస్తావిస్తున్నారు. ఆయన ప్రసంగాల్లో మహారాష్ట్రను పీడిస్తున్న సమస్యలను చాకచక్యంగా ప్రస్తావిస్తున్న తీరు వ్యక్తం అవుతోంది. దీర్ఘ కాలికంగా పరిష్కారం కాకుండా ఉన్న సామాజిక ఘర్షణలను గురించే ఆయన మాట్లాడుతున్నారు. ఈ ధోరణి జనాన్ని ఆకట్టుకుంటోంది కూడా. మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వ సరళి పేష్వాల పాలన లా ఉందని, ముఖ్యంగా నానా ఫడ్నవీస్ పరిపాలన పేష్వాల పరిపాలన కన్నా హీనంగా ఉందని పవార్ అంటున్నారు. మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం వ్యవసాయ సంక్షోభాన్ని, అనావృష్టిని, వరదలను పట్టించుకోకపోవడం జనాన్ని ఆకట్టుకునే వ్యవహారమే. మోదీ ప్రభుత్వం చేపట్టిన వివిధ పథకాల గురించి ఊదరగొట్టే వారు. ఇప్పుడు వాటి ప్రస్తావనే కనిపించడం లేదు. ఎన్నికల ప్రసంగాల్లో ఈ అంశం కూడా ప్రస్తావనకు వస్తోంది. ఈ వైఫల్యాలను ఎండగట్టడంవల్ల ఫలితం ఉంటుంది. ఎందుకంటే ప్రస్తుతం అధికారంలో ఉన్న వారికి వ్య్వసాయం, గ్రామీణ వ్యవహారాలతో అంతగా సంబంధమే లేదు. పేదల కడగండ్లతో వారికి సంబంధం లేదు. ఒక వేపున వరదలు ముంచెత్తిన సమయంలో సహాయక చర్యల గురించి ఆలోచించకుండా మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి ఎన్నికల ప్రచారంలోనే తలమునకలై ఉన్నారు. ప్రతిపక్షాలు మాత్రం సహాయక చర్యల మీద దృష్టి సారించాయి. ఇది కూడా జనాన్ని ఆకర్షించవచ్చు. ప్రతిపక్ష పార్టీలకు చెందిన వారు అధికార పక్షంలో చేరిపోతున్నారు. ఈ వైనాన్ని కూడా ప్రతిపక్షాలు తమకు అనుకూలంగా మలచుకుంటున్నాయి. శివాజీ మహారజ్ పాటించిన నైతిక విలువలను అధికార పక్షం తుంగలో తొక్కుతోందన్న విమర్శలు గుప్పిస్తున్నారు. ఇది ప్రతిపక్షాలు సంఘటితమై ప్రజలను చేరుకోవడానికి ఉపయోగపడే అంశమే. అవకాశవాద ధోరణి అనుసరించి పార్టీ ఫిరాయించని వారిని నిలబెట్టుకోవడానికి ఇది తోడ్పడుతుంది. ఛత్రపతి శీవాజీ కుమారుడు సంభాజి రాజేకూ ఆయన శిబిరంలోని వారే ద్రోహం చేశారు. ఇలా ద్రోహం చేసిన వారు ఉన్నత వర్గాల వారే. ఈ వైనాన్ని ఎత్తి చూపడం ఎన్.సి.పి. అనుకూలమైన అంశమే. ఎందుకంటే పార్లమెంటులో ఎన్.సి.పి. సభ్యుడే సంభాజీ రాజే పాత్ర పోషిస్తున్నారు. ఆయన ప్రచారంలో చురుకుగా పాల్గొంటున్నారు. ప్రధానంగా యువత పవార్ ఎన్నికల ప్రచారం పట్ల ఆకర్షితులవుతున్నారు.

మరాఠా వర్గానికి చెందిన వారు సామాజికంగా, సాంస్కృతికంగా, రాజకీయంగా అశాంతికి గురవుతున్నారు. చిన్న రైతులు, శారీరక శ్రమ చేసే వారు ఎక్కువగా మరాఠాలే. ఆధునిక మహారాష్ట్రలో ఈ వర్గం వారు సామాజిక, సాంస్కృతిక, రాజకీయ రంగాలలో ఎదిగారు కూడా. ఈ వర్గం ప్రజా జీవనాన్ని ప్రభావితం చేసింది. సంఖ్యా పరంగా కూడా మరాఠీలు అధిక సంఖ్యలోనే ఉన్నారు. అందువల్ల ఈ వర్గం ఉదారవాద, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలను నిర్మించడానికి తోడ్పడింది. మరాఠాలకు ప్రాధాన్యం లేకుండా పోవడం గత అయిదేళ్ల కాలంలోనే జరిగింది కాదు. వ్యవసాయం మీద ఆధారపడిన వారిని విస్మరించడానికి ప్రస్తుత అధికారపక్షం పనిగట్టుకుని ప్రయత్నం చేసింది. రైతులకు కనీస మద్దతు ధర ఇవ్వడానికి నిరాకరించింది. సహకార సంఘాలపై విరుచుకుపడింది. వ్యవసాయ రంగానికి చెందని నాయకులకు (మహారాష్ట్ర, హర్యాణ, గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రులకు బీజేపీ అధిక ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. అందువల్ల త్వరలో జరగబోయే శాసనసభ ఎన్నికలు రాజకీయాల్లో మరాఠాల స్థానమేమిటో నిర్ణయించడానికి కూడా ఉపకరిస్తాయి. స్థానిక నాయకత్వం మీద జనానికి విపరీతమైన అసంతృప్తి ఉండడం ప్రతిపక్షాలకు అనుకూలమైన అంశం. కొత్త నాయకత్వాన్ని, ప్రగతి శీల భావాలుగల వారికి ప్రాధాన్యం ఇస్తే ప్రతిపక్షాలకు ఉపకరించవచ్చు.

అయితే ఈ అనుకూల వాతావరణం ప్రతిపక్షాలకు ఓట్లు సమకూరుస్తుందా లేదా అని చెప్పలేం. కానీ ఈ మార్పు రెండు సందేశాలు ఇస్తోంది. ఒకటి నేరుగా ప్రజల దగ్గరకు వెళ్లడానికి ఉపయోగపడ్తుంది. అననుకూల సమయంలోనూ ప్రతిపక్షాలకు అనుకూల వాతావరణం ఏర్పడడానికి దోహదం చేస్తుంది. రెండవది ఈ వాతావరణాన్ని ధైర్య సాహసాలతో వినియోగించుకోవాలంటే కొత్త నాయకత్వం ముందుకు రావాలి. సామాన్య కార్యకర్తలు, మద్దతుదార్ల నుంచి ఈ నాయకత్వం ఎదిగి రావాలి. అయితే ప్రతిపక్షాలు ఈ పని ఎంతమేరకు చేయగలవన్నదే అసలు ప్రశ్న. దీనివల్ల తక్షణం ఎన్నికల ఫలితాలపై ప్రభావం ఉన్న లేకపోయినా భవిష్యత్తుకు ఇది తప్పని సరిగా ఉపయోగపడ్తుంది.

Comments

(-) Hide

EPW looks forward to your comments. Please note that comments are moderated as per our comments policy. They may take some time to appear. A comment, if suitable, may be selected for publication in the Letters pages of EPW.

Back to Top