ISSN (Print) - 0012-9976 | ISSN (Online) - 2349-8846

సమాచారానికి రక్షణ లేని నిఘా ప్రమాదం

.

The translations of EPW Editorials have been made possible by a generous grant from the H T Parekh Foundation, Mumbai. The translations of English-language Editorials into other languages spoken in India is an attempt to engage with a wider, more diverse audience. In case of any discrepancy in the translation, the English-language original will prevail.

 

"ఏ కంప్యూటర్ నుంచి వచ్చిన, స్వీకరించిన, దాచుకున్న సమాచారాన్ని అయినా అడ్డగించడానికి, పర్యవేక్షించడానికి, సంకేత లిపిని ఛేదించడానికి" పది ప్రభుత్వ సంస్థలకు అధికారం ఇస్తూ కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఇటీవల ఉత్తర్వు జారీ చేసింది. 2000 సంవత్సరం నాటి సమాచార సాంకేతికత (ఐ.టి.) చట్టం, 2009 నాటి నిబంధనల ప్రకారం ఈ ఉత్తర్వులు ఇచ్చారు. వాట్సాప్, టెలిగ్రాంవంటి విషయ ప్రసార మాధ్యమాలపై నిఘా వేసేందుకు 2011 నాటి ఐ.టి. చట్టం నిబంధనలను సవరించాలని కూడా ఆలోచిస్తున్నారు. ఈ వేదికల్లో "చట్టవ్యతిరేక" సమాచారాన్ని ఎవరు ఉంచారో వారి "ఆనవాళ్లు" తెలియజేయాలని కోరడానికి నిబంధనలను మార్చాలనుకుంటున్నారు. దీనివల్ల రెండు వేపులా సంకేత నిక్షిప్త సందేశాల ప్రయోజనమే దెబ్బతింటుంది. వాట్సాప్ వంటి వ్యవస్థలు సమాచారాన్ని నిలవ చేసే గడువు పెంచడం కూడా ఈ సవరణల ఉద్దేశం. ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఈ నిర్ణయాలవల్ల ప్రజలకు భయం కలిగింది. వెర్రి ఆవేశానికి లోనవుతున్నారు. దీనికి ప్రభుత్వం తనకు బాగా అలవాటైన ధోరణిలో ఈ చట్టాలు యు.పి.ఎ. హయాంలోనే వచ్చాయని షరా మామూలుగా సమాధానం ఇచ్చింది.

ఈ ఉత్తర్వునే కాదు అసలు ఐ.టి. చట్టాన్నే పునః పరిశీలించవలసిన అవసరం ఉంది. దానితో పాటు మన నిఘా విధానాన్ని కూడా పునస్సమీక్షించాలి. 2017లో పుట్టస్వామి కేసులో న్యాయస్థానం ఇచ్చిన చరిత్రాత్మకమైన తీర్పును దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ పని చేయాలి. ఇన్నేళ్లుగా ప్రభుత్వం సమాచారంపై నిఘా వేయడం లేదని, అడ్డుకోవడం లేదని కాదు. మన దేశంలో ఏటా 9,000 ఫోన్ సంభాషణలను రహస్యంగా వింటున్నట్టు 2014 నివేదికలో పేర్కొన్నారు. ప్రభుత్వ అధీనంలోని సెంటర్ ఫర్ డెవెలెప్మెంట్ ఆఫ్ టెలిమాటిక్స్ (సి-డాట్) కూడా 2013లో కేంద్ర పర్యవేక్షక వ్యవస్థకు రూపకల్పన చేసింది. ఇది స్వయం ప్రతిపత్తిగల వ్యవస్థ. సి-డాట్ వార్షిక నివేదికలో నిఘా పని "సంపూర్ణమైంది" అని పేర్కొన్నారు.

ప్రజల జీవితాలు డిజిటల్ కార్యకలాపాలతో ముడిపడి పోయిన తర్వాత కంప్యూటర్లు, ఫోన్లు వారి జీవితంలో విడదీయరాని భాగాలైనాయి. ప్రభుత్వమే "డిజిటల్ భారత్" అని ప్రచారం చేస్తున్నప్పుడు సమాచారాన్ని పరిరక్షించవలసిన బాధ్యత, గోప్యతకు విలువ ఇవ్వవలసిన బాధ్యత కూడా ప్రభుత్వానిదే. వ్యక్తుల గోప్యతను పరిరక్షించడం అవసరం తప్ప చట్టాల మీద చట్టాలు చేయడంకాదు. దేశ భద్రత సాకుతో గోప్యతను దెబ్బ తీయకూడదు. 1885 నాటి భారత టెలిగ్రాఫ్ చట్టం, 1898నాటి భారత పోస్ట్ ఆఫీసుల చట్టం, ఐ.టి. చట్టంలోని 69వ సెక్షన్ మొదలైనవన్నీ ఏదో ఒక రకంగా నిఘా వేయడానికి ఉద్దేశించినవే. ఇవన్నీ వలసవాదుల కాలం నాటివి. వీటి ప్రకారం ఏ సమాచారాన్ని అయినా అడ్డగించవచ్చు, నిఘా వేయవచ్చు, సంకేత నిక్షిప్త సమాచారాన్ని ఛేదించవచ్చు. ఇవన్నీ "దేశ భద్రత, సార్వభౌమాధికారం, ఇతర దేశాలతో స్నేహ సంభంధాల" పేరుతోనే సాగుతున్నాయి.

సమాచారాన్ని పరిరక్షించే అంశంపై బి.ఎన్. శ్రీకృష్ణ కమిటీ "దాపరికం ఉన్న నిఘాకు అవకాశం ఉండకూడదు. అది పుట్టస్వామి తీర్పునకు అనుకూలం. నిఘా వేయడానికి అడ్డూ ఆపు, నిఘాకు పరిమితి ఉండాలి" అని స్పష్టం చేసింది. గోప్యత, భద్రత అంశాలను పరస్పరం పోటీగా నిలబెట్టడం కొత్త కాదు. అయితే ఈ చర్చ అసంపూర్ణంగా ఉంది. సమాచారానికి రక్షణ లేనప్పుడు వ్యక్తుల గోప్యతను పరిరక్షించడం కచ్చితంగా వెనకపట్టుపడుతుంది. సమాచార రక్షణకు శ్రీ కృష్ణ కమిటీ రూపొందించిన విధంగా చట్టం ఏదైనా రావచ్చునేమో. అయితే ఈ ప్రక్రియ ఎలా ఉంటుందో మాత్రం ప్రభుత్వం చెప్పడం లేదు. న్యాయ వ్యవస్థ పర్యవేక్షణకు వీలు లేకుండా ఐ.టి. చట్టంలో అస్పష్టత ఉంటే మొత్తం వ్యవహారం దాపరికంగానే మిగిలిపోతుంది. చట్టాలతోనూ, న్యాయవ్యవస్థ పరిశీలనతోనూ నిమిత్తం లేకుండా ప్రభుత్వం ఉత్తర్వుల మీద ఉత్తర్వు జారీ చేస్తూ ఉంటుంది.

అవసరం కొద్దీ, ఏది ఎంత మోతాదు, సరైన ప్రక్రియేనా కాదా అన్న విషయంతో సంబంధం లేకుండా ప్రభుత్వం ఆచరణలో సకల నియమాలనూ ఉల్లంఘిస్తూ ఏకమొత్తంగా నిఘా వేయడానికి ప్రయత్నిస్తే ప్రజలకు ప్రభుత్వం మీద విశ్వాసం తగ్గుతుంది. కేంద్ర హోంమంత్రిత్వ శాఖ ఉత్తర్వులో సరిగ్గా ఇదే ప్రమాదం పొంచి ఉంది. జాతీయ భద్రత పేరుతో భారత ప్రభుత్వం ఇటీవల అనేక ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. ప్రశ్నార్థకమైన అనేక చర్యలు తీసుకుంది. ఆధార్ కార్డు వ్యవహారం, పెద్ద నోట్ల రద్దు మొదలైన అంశాలలో వ్యక్తుల ప్రైవేటు జీవితంలోకి తొంగి చూసే చర్యలు తీసుకుంది. ప్రభుత్వం ప్రజల విషయంలో దాపరికం లేకుండా పని చేసే అవకాశం కనిపించడం లేదు.

విషయ ప్రసారంలో సాంకేతిక మార్పులు వచ్చిన తర్వాత భారత టెలిగ్రాఫ్ చట్టం ఆమోదించినప్పటి నుంచి పరిస్థితి సమూలంగా మారిపోయింది. మనం మునుపటి కన్నా చాలా మందితో సమాచారం ఇచ్చి పుచ్చుకుంటున్నాం. ఇదివరకు ఎన్నడూ లేనంత మందితో సంబంధాలు పెట్టుకుంటున్నాం. ఫోన్లు, కంప్యూటర్లు, అంతర్జాలం పుణ్యమా అని మనం వాటిని సందేశాలో, సమాచారమో పంపడానికో మాత్రమే వినియోగించుకోవడం లేదు. మన వ్యక్తీకరణకు, మన నిత్యజీవితంతో అవి అవిభాజ్యం అయిపోయాయి. అందువల్ల ఒక వ్యక్తి ఫోన్లను, కంప్యూటర్లను, వాటిలోని సమాచారాన్ని ప్రభుత్వ వ్యవస్థలు గమనించవచ్చు, చూడవచ్చు, నిఘా వేయవచ్చు అంటే ప్రజల జీవితాల్లో జోక్యం చేసుకోవడమే. మనం మాట్లాడతాం, చదువుతాం, పని చేస్తాం, బ్యాంకు పనులు చేస్తాం, మన భావాలు వ్యక్తం చేస్తాం, నిరసన తెలియజేస్తాం, అసమ్మతి వ్యక్తం చేస్తాం. వీటన్నింటికీ ఫోన్లు, కంప్యూటర్లు వినియోగించుకుంటాం. ప్రస్తుతం చట్ట వ్యతిరేక కార్యకలాపాలు, ప్రమాదాలు కూడా ఈ డిజిటల్ పరికరాల ఆధారంగానే జరుగుతున్నాయి. అయితే ప్రభుత్వం వీటిని విస్తారంగా అణచి వేయడం, నిఘా వేసి ఉంచడం అంటే ప్రభుత్వం సర్వాంతర్యామి అవతారమెత్తి పెద్దన్న పాత్ర పోషించడమే. భారత నిఘా వ్యవస్థ స్వరూపమే సమగ్రంగా మారాల్సిన అవసరం ఉంది. గోప్యతకు భంగం కలగ కూడదు. పుట్ట స్వామి కేసులో న్యాయస్థానం ఇచ్చిన తీర్పు అమలులోకి రావాలి. సమాచార పరిరక్షణకు చట్ట రీత్యా రక్షణ ఉండాలి.

Comments

(-) Hide

EPW looks forward to your comments. Please note that comments are moderated as per our comments policy. They may take some time to appear. A comment, if suitable, may be selected for publication in the Letters pages of EPW.

Back to Top