ISSN (Print) - 0012-9976 | ISSN (Online) - 2349-8846

అడవులను అంతం చేసే నూతన విధానం

.

The translations of EPW Editorials have been made possible by a generous grant from the H T Parekh Foundation, Mumbai. The translations of English-language Editorials into other languages spoken in India is an attempt to engage with a wider, more diverse audience. In case of any discrepancy in the translation, the English-language original will prevail.

 

కొన్ని చారిత్రక కట్టడాలను కార్పొరేట్ సంస్థలకు అప్పగించడంతోనే ఈ ప్రభుత్వం ఆగేట్టు లేదు. అటవీ ప్రాంతాలలో అంత ఉత్పాదకత లేదు కనక వాటినీ స్వాధీనం చేసుకొమ్మని కార్పొరేట్ సంస్థలను ప్రభుత్వం ఆహ్వానిస్తోంది. ఎర్రకోట లాంటి చారిత్రక కట్టడాలను “దత్తత” తీసుకోవాలని ప్రభుత్వం కార్పొరేట్ సంస్థలను కోరినందుకు సామాజిక మాధ్యమాలలో పెద్ద ఎత్తున దుమారం రేగుతోంది. కానీ అడవుల లాంటి కీలకమైన సహజ వనరులను సైతం ప్రైవేటు కంపెనీలకు అప్పగించే ప్రయత్నాల మీద జనం దృష్టి సారించినట్టు లేదు.

పర్యావరణ, అటవీ, శీతోష్ణ స్థితి మార్పు మంత్రిత్వ శాఖ 2018 నాటి జాతీయ అటవీ విధాన ముసాయిదా (ఎన్.ఎఫ్.పి.)ను మార్చిలో విడుదల చేసింది. ఇప్పుడు ఆ విధానం మీద సూచనలు, అభ్యంతరాలు ప్రభుత్వ పరిశీలనలో ఉన్నాయి. మూడు దశాబ్దాల కిందట అంటే 1998లో రూపొందించిన అటవీ విధానం స్థానంలో కొత్త విధానాన్ని అమలు చేయాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.

శీతోష్ణ స్థితిలో మార్పు ప్రస్తుతం చర్చనీయాంశంగా ఉంది కనక పాత విధానంపై పునరాలోచించడంలో తప్పు లేదని అనిపిస్తుంది. బొగ్గు పులుసు వాయువు ప్రభావాన్ని నిలవరించడానికి అడవులు తోడ్పడతాయి. భూతాపం పెరగడంవల్ల కలిగే దుష్ప్రభావాన్ని అడవులు తగ్గిస్తాయి. శీతోష్ణ స్థితిలో మార్పులను ప్రభుత్వం పరిశీలించడం మంచిదే. కాని కొత్త విధానం రూపొందించడంలో అసలు ఉద్దేశం పర్యావరణ పరిరక్షకులకు, పౌర సమాజానికి ఆందోళనకరంగా తయారైంది.

1952లో ఉన్న అటవీ విధానం స్థానంలో 1988 నాటి విధానాన్ని తీసుకొచ్చారు. 1952 నాటి అటవీ విధానంలో వలసవాద ఛాయలు ఉన్నాయి. ఆ విధానం అడవులను ఆర్థిక వనరుగా మాత్రమే పరిగణిస్తుంది. 1988 నాటి విధానంలో కూడా వలసవాద ఛాయలు ఉన్నాయి. సహజమైన అడవులు దేశ పర్యావరణకు, జీవావరణంలో సమతూకానికి అవసరం.

అడవులు అంటే కేవలం చెట్లు, వాటి ద్వారా వచ్చే కలప మాత్రమే కాదని, అవి జీవ వైవిధ్యానికి కేంద్రాలని, అనేక రకాల ఉత్పత్తులు అడవుల నుంచి వస్తాయని, వాటిని అడవుల్లో ఉండే వారు వినియోగించుకుంటారని 1988నాటి విధానం గుర్తిస్తుంది. అడవులను ఇతర ప్రయోజనాల వినియోగంపై నిశిత పరిశీలన అవసరం. తప్పని సరి పరిస్థితిలో తప్ప అడవులను ఇతర ప్రయోజనాలకు ఉపయోగించకూడదు.

అయితే ఈ చట్టం అమలులో లోపాలు ఉన్నాయి. అటవీ సంరక్షణ సులభమైన వ్యవహారం కాదు. అయితే 1988 నాటి ఎన్.ఎఫ్.పి. మునుపటి విధానంకన్నా చాలా మెరుగు. అటవీ సంరక్షణ దిశ మారడంవల్లే అడవుల్లో ఉండే వారికీ హక్కులు ఉంటాయన్న వాస్తవాన్ని గుర్తించగలిగాం. అటవీ సంరక్షణలో వారు బాగా తోడ్పడగలరని గుర్తించాం.

అడవుల్లో ఉండే వారి హక్కులను 2006 నాటి గిరిజనులు, సాంప్రదాయికంగా అడవుల్లో ఉండే వారి (అటవీ హక్కుల) చట్టం ఈ హక్కులను పరిపుష్టం చేసింది. ఈ కారణంగానే ఒరిస్సాలోని నియమగిరి కొండల్లో ఉండే గిరిజనులు బాక్సైట్ తవ్వకాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాడగలిగారు. 2018 నాటి జాతీయ అటవీ విధానం ముసాయిదా పైకి చాలా నిరూపాయకరమైందిగా కనిపిస్తుంది. కాని తెరచి చూస్తే అసలు మతలబు ఏమిటో అర్థం అవుతుంది.

మునుపటి అనేక ప్రభుత్వాలు రూపొందించిన విధానాల్లాగే ఈ విధానమూ సహజమైన అడవులు పోషించే పాత్రను పైపైన మాత్రమే గుర్తిస్తుంది. అంతిమంగా అడవులను ఆర్థిక వనరుగా మాత్రమే పరిగణిస్తుంది. అందుకే అటవీ ఉత్పత్తులను “శీతోష్ణ స్థితికి ఉపకరించే” ఉత్పత్తులుగా పరిగణిస్తుంది. అటవీ ఉత్పత్తుల్లో తక్కువ ఉత్పాదకత ఉందని ఈ విధానం విచారం వ్యక్తం చేస్తోంది. అంతరించిన అడవులను పునరుజ్జీవింప చేయడానికి 40 శాతం అడవులను ప్రభుత్వ-ప్రైవేటు భాగస్వామ్యంతో పెంచి పోషించాలని చెప్తోంది.

అయితే ఈ పద్ధతిని అనుసరిస్తే సహజంగా ఉన్న వృక్ష జాతుల స్థానంలో ఒకే రకమైన సీమ జాతి మొక్కలను నాటి అడవులను పారిశ్రామిక అవసరాలకు అనువుగా మారుస్తారన్నది గతానుభవం. ఇందులో సహజమైన అడవుల పరిరక్షణకు తావు లేదు. పైగా ఈ విధానంవల్ల అడవుల్లో నివాసం ఉండే వారిని, సంచార జాతుల వారిని అడవులనుంచి తరిమేస్తారు. వారిని ఉమ్మడి వనరులను వినియోగించుకోనివ్వరు. ఈ విధానం అనుసరించడానికి ప్రధానమైన కారణం ఏమిటంటే కలప ఆధారిత పరిశ్రమలకు కలప కొరత లేకుండా చూడడం మాత్రమే. కొరత ఉండడంవల్ల కలప దిగుమతి చేసుకోవాల్సి వస్తుంది.

అంతే గాక అడవులు అంతరించడంవల్ల కలిగే ఇతర నష్టాలను పూడ్చే అంశాన్ని ఈ విధానం పట్టించుకోదు. ఉదాహరణకు అభివృద్ధి పథకాలు, ఇతర పథకాల పేర అడవులు అంతరిస్తున్నాయి. ఇది ప్రధానమైన సమస్య. ఆనకట్టల నిర్మాణం, గనుల తవ్వకం, రోడ్ల నిర్మాణం కోసం ప్రతి రోజూ 135 హెక్టేర్ల అడవులు నాశనం అవుతున్నాయని పర్యావరణ పరిరక్షణకు కృషి చేసే న్యాయవాదులు రుత్విక్ దత్త, రాహుల్ చౌదరి 2013లో సమాచార హక్కు చట్టం ద్వారా సేకరించిన సమాచారం ద్వారా వెల్లడైంది.

ఒక వేపు నూతన అటవీ విధాన ముసాయిదా మీద చర్చ జరుగుతుండగానే కర్నాటకలోని చిక్కమగళూరు-దక్షిణ కన్నడ జిల్లాల మధ్య 65 కి.మీ. మేర రోడ్డు నిర్మాణం కోసం పశ్చిమ కనుమల్లోని దట్టమైన అడవుల్లో 39,000 చెట్లు నరికారు. బొగ్గు తవ్వకం కోసం అడవులను అప్పగించడం కొనసాగుతూనే ఉంది.

ఇలాంటి పనులవల్ల అటవీ సంరక్షణ పక్క దారి పడ్తున్న తీరుపై సమగ్ర చర్చ జరగడమే లేదు. విధానాలను కచ్చితంగా అమలు చేస్తే అవిచ్ఛిన్నంగా ఉండే అడవులను కాపాడడం సాధ్యం అవుతుంది. కాని అడవులను చిన్న చిన్న ముక్కలుగా విభజించి వినియోగించుకోవడం మొదలు పెడితే అడవులను ఆక్రమించుకోవడానికి మార్గం సుగమం అవుతోంది. అప్పుడు క్రమంగా అడవులు మాయం అవుతాయి. పట్టణ ప్రాంతాలలో జరిగింది ఇదే.

పలచబడిన అడవులను, సహజ అడవులను…. వివిధ పథకాలకు…. ప్రైవేటు రంగానికి అప్పగించడంవల్ల జరిగిన నష్టమేమిటో 1988నాటి అటవీ విధానం గుర్తించింది. కాని నూతన విధానం ఈ అపసవ్య విధానాన్ని కొనసాగించడానికే ఉద్దేశించింది. ఈ విధానం అమలులోకి వస్తే 40 శాతం అడవులు కేవలం ప్రైవేటు రంగానికి కలప కోసమే ఉపకరిస్తాయి.

ఇలాంటి తిరోగమన విధానంవల్ల 30 కోట్ల మంది అడవుల్లో నివాసం ఉండే వారికి, అడవుల మీద ఆధారపడి బతికే వారికీ ఏ ప్రయోజనమూ ఉండదు. కాని భూమి, అడవులు, నీరు మొదలైన సహజ వనరులన్నింటి నుంచి వీలైనంత ఎక్కువ ఆదాయం రాబట్టాలని ప్రయత్నించే ఈ ప్రభుత్వానికి మాత్రం నూతన విధానం బాగా లాభ సాటిగా ఉంటుంది.

 

 

Comments

(-) Hide

EPW looks forward to your comments. Please note that comments are moderated as per our comments policy. They may take some time to appear. A comment, if suitable, may be selected for publication in the Letters pages of EPW.

Back to Top