ISSN (Print) - 0012-9976 | ISSN (Online) - 2349-8846

న్యాయవాదుల అన్యాయ ప్రవర్తన

.

The translations of EPW Editorials have been made possible by a generous grant from the H T Parekh Foundation, Mumbai. The translations of English-language Editorials into other languages spoken in India is an attempt to engage with a wider, more diverse audience. In case of any discrepancy in the translation, the English-language original will prevail.

 

జమ్మూలోని కథువాలో ఎనిమిదేళ్ల బాలిక మీద కిరాతకంగా అత్యాచారం చేసి హతమార్చినప్పుడు పోలీసులు చార్జి షీట్ దాఖలు చేయకుండా నిరోధించిన న్యాయవాదులు చట్టాన్ని బాహాటంగా ఉల్లంఘించారు. ఈ న్యాయవాదులు అంతటితో ఆగలేదు. సమ్మెకు పిలుపు ఇచ్చి జమ్మూ-కశ్మీర్ హై కోర్టు పని చేయకుండా విఘాతం కలిగించడం మరీ దారుణం.

ఏప్రిల్ 11న బంద్ పాటించాలని పౌర సమాజాన్ని కోరారు. అత్యాచారానికి గురైన బాలిక తరఫు న్యాయవాదిని ఆ కేసు నుంచి తప్పుకోవాలని న్యాయవాదులు బెదిరించారు. న్యాయవాదుల అనుచిత ప్రవర్తనను తనంత తాను గుర్తించి సుప్రీం కోర్టు మందలించడంవల్ల జమ్మూ-కశ్మీర్ హైకోర్టు మళ్లీ పని చేయడం మొదలైంది.

“న్యాయవాదులకు సమ్మె చేసే, కోర్టులను బహిష్కరించే హక్కు లేదు. కనీసం నామమాత్రంగానైనా సమ్మె చేసే హక్కు లేదు” అని మాజీ కెప్టెన్ హరీశ్ ఉప్పల్ కు భారత ప్రభుత్వానికి మధ్య కేసు(2003)లో సుప్రీం కోర్టు స్పష్టంగా చెప్పినప్పటికీ జమ్మూ న్యాయవాదుల సంఘం వినిపించుకోలేదు.

“సమ్మెకు పిలుపు ఇవ్వడానికి, కోర్టును బహిష్కరించాలని పిలుపు ఇవ్వడానికి ఏ న్యాయవాదుల సంఘానికీ అధికారం లేదు. ఒక వేళ అలాంటి సమావేశం ఏదైనా జరిగితే దాన్ని లెక్క చేయకూడదు” అని సుప్రీం కోర్టు అనుమానాలకు తావు లేకుండా చెప్పింది.

కొద్ది సంవత్సరాలుగా న్యాయవాదుల సమ్మెలు, బహిష్కరణలు, భయపెట్టే రీతిలో నిరసనలు జరగడానికి న్యాయస్థానాల పనితో, న్యాయవ్యవస్థతో ఎలాంటి సంబంధమూ లేదు. 2016లో దిల్లీలోని న్యాయవాదులు పటియాలా హైకోర్టులో పత్రికా రచయితల మీద, ఆ సమయంలో జవహర్ లాల్ నెహ్రూ విద్యార్థి సంఘం నాయకుల మీద దాడి చేసిన దృశ్యాలు ప్రసార మాధ్యమాల్లో కనిపించాయి.

ఇలా ప్రవర్తించడం “జాతీయతావాదులుగా” తమ విధి అని కూడా న్యాయవాదులు బహిరంగంగానే చెప్పుకున్నారు. అదే సంవత్సరం కేరళలో న్యాయవాదులు సమ్మె చేసినప్పుడు పోలీసులకు, న్యాయవాదులకు మధ్య ఘర్షణ జరిగితే బెంగళూరులోని న్యాయవాదులు హింసకు పాల్పడ్డారు. ఈ నిరసన దీర్ఘ కాలం కొనసాగింది.

2008లో మహమ్మద్ షోయబ్ అనే యువ న్యాయవాది ఓ “తీవ్రవాది” తరఫున వాదిస్తున్నందుకు ఫైజాబాద్ కోర్టులో న్యాయవాదులు ఆ యువ న్యాయవాది మీద దాడి చేశారు. “తీవ్రవాదుల” తరఫున వాదించకూడదు అని న్యాయవాదుల సంఘాలు తీర్మానాలు ఆమోదించడం పరిపాటి అయిపోయింది.

మావోయిస్టులకు సహాయపడుతున్నారు అన్న ఆరోపణలు తీవ్ర స్థాయిలో వచ్చినందువల్ల బస్తర్ ప్రాంతంలోని జగ్దల్ పూర్ న్యాయ సహాయ బృందం నిందితుల తరఫున వాదించడం మానుకోవాల్సి వచ్చింది. న్యాయవాదుల ఇలాంటి ప్రవర్తన అఖిల భారత న్యాయవాదుల సంఘం ప్రవర్తనా నియమావళిలోని 11వ నిబంధనకు పూర్తిగా విరుద్ధమైంది.

“న్యాయవాదుల సంఘంలో తనకు ఉన్న పలుకుబడి ఆధారంగా కొన్ని ప్రమాణాల ప్రకారం ఫీజు తీసుకుని ఎవరి తరఫుననైనా కోర్టులలోనూ, ట్రిబ్యునళ్లలోనూ వాదించే హక్కు ప్రతి న్యాయవాదికి ఉంటుంది. అయితే కొన్ని ప్రత్యేక పరిస్థితులలో న్యాయవాది కొన్ని కేసులను వాదించడానికి నిరాకరించే అవకాశం కూడా ఉంటుంది” అని ఈ నిబంధనలో పేర్కొన్నారు.

న్యాయవాదుల సంఘాలు ప్రభుత్వ గుర్తింపు ఉన్నవి. అయినప్పటికీ కొన్ని న్యాయవాదుల సంఘాలు సమ్మెలకు, బహిష్కరణలకు పిలుపు ఇస్తున్నాయి. తమ కోర్కెలు నెరవేర్చుకోవడానికి నిరసనలకు దిగుతున్నాయి. ఈ న్యాయవాదుల సంఘాలు రోజువారీ కార్యకలాపాల్లో న్యాయవాదుల మీద పెత్తనం చేస్తుంటాయి. చాలా మంది న్యాయవాదులు ఈ ఆదేశాలను కిమ్మనకుండా పాటిస్తుంటారు.

న్యాయవాదుల దుష్ప్రవర్తనను నిరోధించి, వారి మీద చర్య తీసుకోవలసిన బాధ్యత న్యాయవాదుల సంఘాలదే. ఇది వారి బాధ్యత. ఇలా చర్య తీసుకోవడానికి బార్ కౌన్సిళ్లకు చట్టబద్ధమైన అధికారాలు ఉన్నాయి. కాని సమ్మెలకు, బహిష్కరణకు పిలుపు ఇచ్చిన న్యాయవాదుల సంఘాల మీద బార్ కౌన్సిళ్లు చర్య తీసుకున్న ఉదంతాలే లేవు. అందుకే సుప్రీంకోర్టు న్యాయవాదుల సంఘాలను మందలించవలసి వచ్చింది.

ఒక వేపున కోర్టుల్లో అనేక కేసులు తెమలకుండా పేరుకుపోతుంటే న్యాయవాదులు నిరసనలు, సమ్మెలు, బహిష్కరణలకు దిగడం ఆందోళనకరమైన అంశం. కింది కోర్టుల్లోనే 2.5 కోట్ల కేసులు అపరిష్కృతంగా మిగిలిపోయాయని న్యాయవాదుల సమ్మెలు, బహిష్కరణలే దీనికి ప్రధాన కారణం అని 2017లో భారత లా కమిషన్ 266వ నివేదికలో తెలియజేసింది. అనేక సార్లు న్యాయవాదులు నిరసనకు దిగడంవల్ల కేసుల విచారణ వాయిదా వేయవలసి వస్తోంది.

మన సమాజంలో న్యాయవాదులను చాలా గౌరవిస్తారు. తమకు న్యాయం చేయగలరని భావిస్తారు. ముఖ్యంగా నిందితులైన పేదలకు ఈ నమ్మకం ఉంటుంది. చట్టబద్ధ పాలన, ప్రజాస్వామ్య హక్కుల పరిరక్షణ న్యాయవాదుల, న్యాయస్థానాల పని తీరు, నైతిక ప్రవర్తనపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

అందుకే రాష్ట్రాల బార్ కౌన్సిళ్లు న్యాయవాదుల సంఘాలను నియంత్రించాలి. వారి వ్యవహార సరళిని పరిశీలించాలి. న్యాయ విద్యలో నైతిక ప్రవర్తనకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. న్యాయవాదులు నిరసనలకు దిగకుండా పత్రికా ప్రకటనలు విడుదల చేయడం, కోర్టులకు ఆవల శాంతియుత నిరసన ప్రదర్శనలు నిర్వహించడంవంటి పద్ధతుల్లో నిరసన తెలియజేయవచ్చు. కాని తమ వృత్తిపరమైన నియమ నిబంధనలను, నైతిక ప్రవర్తనను విడనాడ కూడదు.

కానీ కథువా లోని, జమ్మూలోని న్యాయవాదుల వ్యవహార సరళి గర్హనీయంగా ఉంటే అత్యాచారానికి, హత్యకు గురైన ఆ చిన్నారి కుటుంబానికి ఇక ఆసరా ఎక్కడ ఉంటుంది? నిందుతులకు శిక్ష పడేట్టు చేసే అవకాశం కూడా ఉండదు. న్యాయవాదుల నడవడిక సక్రమంగా ఉండేట్టు చూడవలసిన బాధ్యత దేశంలోని బార్ కౌన్సిళ్లపైనే ఉంది. న్యాయవాదులు న్యాయం కోసం నిలబడవలసిన వారు కనక వారి ప్రవర్తన న్యాయబద్ధంగా ఉండాలి.

 

Comments

(-) Hide

EPW looks forward to your comments. Please note that comments are moderated as per our comments policy. They may take some time to appear. A comment, if suitable, may be selected for publication in the Letters pages of EPW.

Back to Top