ISSN (Print) - 0012-9976 | ISSN (Online) - 2349-8846

స్వేచ్ఛ పేర యూనివర్సిటీలకు ఎసరు

.

The translations of EPW Editorials have been made possible by a generous grant from the H T Parekh Foundation, Mumbai. The translations of English-language Editorials into other languages spoken in India is an attempt to engage with a wider, more diverse audience. In case of any discrepancy in the translation, the English-language original will prevail.

 

పన్నెండవ శతాబ్దం అంత్య దశలో భారత్ తూర్పు ప్రాంతంలోని కొన్ని భాగాలను ఆక్రమించుకున్న భక్తియార్ ఖిల్జీ బిహార్ లోని కోట మీద ఎలా దాడి చేశారో మధ్య యుగాలనాటి చరిత్రకారుడు మిణాజ్-ఎ-సిరాజ్ రాశారు. ఆ కోటను స్వాధీనం చేసుకున్న తర్వాత అందులో చాలా మంది బ్రాహ్మణులు ఉన్నారని, అనేక గ్రంథాలు ఉన్నాయని భక్తియార్ ఖిల్జీ గ్రహించారు. అప్పుడు భక్తియార్ కు తాను స్వాధీనం చేసుకున్నది కేవల్ కోట కాదని ఒక విశ్వ విద్యాలయం అని ఖిల్జీకి అర్థమైంది.

తబాఖత్-ఎ-నాసిరీ అనె గ్రంథంలోని ఈ భాగాన్ని మితవాద సిద్ధాంతాలను అనుసరించే వారు ముస్లింలు నలందా విశ్వవిద్యాలయాన్ని నాశనం చేసుకుంటారని తప్పుగా అర్థం చేసుకుంటారు. అయితే ఈ ఉదంతం ప్రస్తుతం మన ప్రభుత్వ, దాని మద్దతుదార్ల ఆలఒచనా ధోరణికి అద్దం పడుతుంది. ఇలాంటి వారు విశ్వ విద్యాలయాలను ఆ రూపంలో చూడకుండా వాటిని శత్రు కోటలుగా పరిగణిస్తారు. అవి దేశ ద్రోహానికి, జాతి వ్యత్రిరేకతకు ప్రతీకలు అనుకుంటారు. ఉదాహరణకు, గత సంవత్సరం కార్గిల్ యుద్ధ "విజయోత్సవాలు" నిర్వహించినప్పుడు ఉద్యఒగ విరమణ చేసిన సైనికాధికారి జి.డి. బక్షి జె.ఎన్.యు.ను స్వాధీనం చేసుకున్నాం కనక ఇక హైదరాబాద్, జాదవ్ పూర్ విశ్వవిద్యాలయాలను కూడా కైవశం చేసుకోవాలని గర్జించారు. గత సవంత్సరం విద్యార్థుల మీద, అధ్యాపకుల మీద, పత్రికా రచయితల మీద కిరాతకంగా దాడి చేసి తన ఉద్దేశం, నైజం ఏమిటో మరో సారి రుజువు చేసింది. ప్రభుత్వం అనుసరిస్తున్న వినాశకర విధానాలకు, సిగ్గు లేకుండా లైంగిక వేధింపులకు పాల్పడే వారిని రక్షించడాన్ని నిరసించడానికి ప్రయత్నించిన వారిపై ప్రభుత్వం కిరాతకంగా ప్రవర్తించింది. మన దేశంలో విశ్వవిద్యాలయాల్లో ప్రభుత్వ జోక్యం కొత్తేమీ కాదు. కాని ఇలాంటి నిరంతర దాడి గతంలో ఎన్నడూ జరగలేదు.

విశ్వవిద్యాలయాలు ప్రధానంగా రెండు ప్రాథమిక బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తాయి. ఈ రెండింటి మధ్య సంబంధం ఉంటుంది. మొదటిది ఇప్పుడున్న జ్ఞానాన్ని విస్తరించడం. అంటే ఇప్పటిదాకా ఉన్న జ్ఞానాన్ని నిశతంగా పరిశీలించడం, అలాంటి జ్ఞానాన్ని సమర్థించే సకల ప్రభుత్వ వ్యవస్థలను విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించడం. విశ్వవిద్యాలయాలు నిర్వర్తించవలసిన రెండవ బాధ్యత కూడా మొదటి దానితో సంబంధం ఉన్నదే. అది బాధ్యతాయుతమైన, ఆలఒచనాపరులైన పౌరులను తయారు చేయడం. అంటే విద్యార్థులు గతంలోని అన్ని విషయాలను, జ్ఞానాన్ని విమర్శనాత్మక దృష్టితో చూసేట్టు తయారు చేయడం, ఆధిపత్యం చెలాయించే సంస్థలన్నింటినీ ప్రశ్నించే సామర్థ్యం సంపాదించడం. అంటే ప్రజా రంగంలో ఉన్న విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రధానంగా ఉండాల్సింది ప్రజలే తప్ప ప్రభుత్వం కాదు. ప్రభుత్వమూ, అది నియంత్రించే వ్యవస్థలు ప్రచలితంగా, ఆధిపత్యం చెలాయించే సైద్ధాంతిక లక్షణాలు కలిగి ఉంటే ప్రజా విశ్వవిద్యాలయాలు ప్రభుత్వం తీసుకునే సకల చర్యలను సవిమర్శకంగా చూడాల్సిందే. అందువల్ల ఇది ప్రజాస్వామ్య పని తీరుకు గీటు రాయి. అంటే విశ్వవిద్యాలయాలు ప్రభుత్వంపై ఓ కన్నేసి ఉంచుతాయి. ఆ రకంగా ప్రస్తుత ప్రభుత్వం "జాతి వ్యతిరేకం" అంటున్నది వాస్తవానికి ప్రభుత్వ అధీనంలో నడిచే విశ్వవిద్యాలయాల మౌలిక బాధ్యత. ప్రభుత్వ చర్యలను ప్రశ్నించడం "జాతి వ్యతిరేకత" అయ్యేటట్టయితే అది వాటికి గర్వ కారణం, వాటి అద్భుత పని తీరుకు నిదర్శన. జాతీయ అంచనా, గుర్తింపు మండలి (నేషనల్ అసెస్మెంట్ అండ్ అక్రెడిటేషన్ కౌన్సి - నాక్) ఇచ్చే స్కోరు కన్నా ఈ ప్రశ్నించడమే గర్వించదగ్గ వ్యవహారం.

ప్రజాస్వామ్యంలో విశ్వవిద్యాలయాలకు ప్రభుత్వానికి మధ్య ఇచ్చుపుచ్చుకునే సంబంధం ఉంటుంది. విశ్వవిద్యాలయాలు ప్రభుత్వం విధాన నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి అవసరమైన జ్ఞానాన్ని అందించగలగాలి. ఆ విధానాలు పౌరుల సంక్షేమానికి ఉపయోగపడాలి. వారి హక్కులు, స్వేచ్ఛ పరిరక్షణకు, సామాజిన న్యాయానికి ఉపకరించేట్టుగా ఉండాలి. విశ్వవిద్యాలయం చేయవలసిన మరో పని భవిష్యత్తులో అవసరమయ్యే ప్రభుత్వాధికారులను, ప్రజా సేవకులను, చట్టసభల సభ్యులను, న్యాయమూర్తులను, మంత్రులను, సాంకేతిక నిపుణులను తయారు చేయడం కూడా. వైపరీత్యం ఏమిటంటే ప్రస్తుతం ఉన్న గుమాస్తాల దగ్గర నుంచి ప్రభుత్వాధినేతలదాకా, ప్రజా సేవకులు మొదలైన వారందరూ ఈ విశ్వవిద్యాలయాల వ్యవస్థలో తయారైన వారే. ఇ ప్రభుత్వం ఇలాంటి విశ్వవిద్యాలయాలనే నాశనం చేయాలని చూస్తోంది. నిధులు లేవనో, అవి "శత్రువుల కంచుకోటలు"గా ఉన్నాయనో వాటిని నాశనం చేయాలనుకుంటున్నారు.

ఈ విశ్వవిద్యాలయాలు నిర్భయంగా, దురభిప్రాయాలు లేకుండా పని చేసేట్టు చూడడం ప్రభుత్వ బాధ్యత. విశ్వవిద్యాలయాలకు "స్వయం ప్రతిపత్తి" కల్పించడం ద్వారా ఏ ప్రభుత్వమూ మహోపకారం ఏమీ చేయడం లేదు. అది ప్రభుత్వ బాధ్యత. ప్రజాస్వామ్య పరిరక్షణలో ఇదీ ఒక భాగమే. స్వయం ప్రతిపత్తి కల్పించడం అంటే ప్రభుత్వ ఆజమాయిషీ, పర్యవేక్షణ ఉంటాయని కాదు. పాఠ్య ప్రణాళికను, పరిశోధనాంశాలను ప్రభుత్వం నిర్ణయిస్తుందనీ కాదు. లేదు అధికార పార్టీల వారు, లేదా వారి తొత్తులు విశ్వవిద్యాలయాలను క్రమశిక్షణలో పెడ్తాయని కాదు. వివిధ రంగాలకు చెందిన అర్హతగల నిపుణులు, అధ్యాపకులు, పండితులను నియమించడం, ఆ సంస్థలను నిర్వహించడంలో వారికి కీలక బాధ్యత అప్పగించడంలో తన కర్తవ్యం నిర్వహించడం మాత్రమే ప్రభుత్వ బాధ్యత. ఈ సంస్థల సిబ్బంది మార్కెట్ శక్తులకు బానిసలు కాకుండా చూడడం కూడా ప్రభుత్వ కర్తవ్యమే. దీనికి తోడు అన్ని వర్గాల ప్రజలకు వీటిలో ప్రాతినిధ్యం ఉండేట్టు చూసి సామాజిక న్యాయానికి పూచీ పడడం కూడా ప్రభుత్వ బాధ్యతే. అప్పుడే విశ్వవిద్యాలయాలు స్వప్రయోజనం కోసం పని చేసే వర్గాల వారి ఆధిపత్యానికి గురి కాకుండా ఉంటాయి. అందరికీ సమానావకాశాలు ఉండేట్టు చేయడం ప్రభుత్వానికి ఉన్న రాజ్యాంగ బాధ్యత. 

కాని ఇప్పుడు "స్వయంప్రతిపత్తి" కల్పించడం అంటే దీనికి విరుద్ధమైంది అనుకుంటున్నారు. పైగా ప్రభుత్వ బాధ్యతను పూర్తిగా విస్మరించడం అని భావిస్తున్నారు. కేంద్ర మానవ వనరుల శాఖ మంత్రి ఇటీవల విశ్వవిద్యాలయాలకు "శ్రేణీకృత స్వయంప్రతిపత్తి" కల్పిస్తామంటున్నారు. దీని అర్థం ఉన్నత విద్యా రంగానికి ప్రభుత్వ నిధులను కేటాయించకుండా ఉండడమే. అప్పుడు విశ్వవిద్యాలయాలను నిర్వహించగలగాలంటే మార్కెట్ శక్తులకు అనుగుణంగా నడుచుకోవాల్సిందే. ఇది ప్రజోపకరమైన విశ్వవిద్యాలయాలమీద దాడి చేయడమే. సామాజిక ఒప్పందాన్ని వమ్ము చేయడమే. ఇలా చేయకుండా ఉండడం ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వ బాధ్యత.

నలంద విశ్వవిద్యాలయం గ్రంథాలయం పూర్తిగా దగ్ధం కావడానికి మూడు నెలలు పట్టిందంటారు. ప్రస్తుతం మన దేశంలో ఉన్న పరిస్థితిల్లో ప్రజోపయోగ విశ్వవిద్యాల్యాలను నాశనం చేయడం ఒక్క రోజులో అయ్యే పని కాదు. విద్యార్థులు, అధ్యాపకులు ఈ ప్రయత్నాలకు వ్యతిరేకంగా నిరంతరంగా పోరాడుతూనే ఉన్నరు. కాని ప్రభుత్వ దురుద్దేశాలేమిటో స్పష్టం అవుతూనే ఉంది. కాని ఓటర్లను తెలివితక్కువ వాళ్లుగా చేయాలని చూస్తే చరిత్ర మాత్రం క్షమించదు. 

Comments

(-) Hide

EPW looks forward to your comments. Please note that comments are moderated as per our comments policy. They may take some time to appear. A comment, if suitable, may be selected for publication in the Letters pages of EPW.

Back to Top