ISSN (Print) - 0012-9976 | ISSN (Online) - 2349-8846

దళితులకు న్యాయం తలుపులు బంద్

.

The translations of EPW Editorials have been made possible by a generous grant from the H T Parekh Foundation, Mumbai. The translations of English-language Editorials into other languages spoken in India is an attempt to engage with a wider, more diverse audience. In case of any discrepancy in the translation, the English-language original will prevail.

 

1989 నాటి దళిత, గిరిజన (అత్యాచారాల నిరోధక) చట్టం, లేక అత్యాచారాల వ్యతిరేక చట్టం విషయంలో సుప్రేం కోర్టు ఇచ్చిన తీర్పు బాధితులకు తక్షణ భద్రత కల్పించడంలో చట్టం సామర్థ్యం తగ్గించే విధంగా ఉందని ఇందుకు సంబంధించిన వారంతా అభిప్రాయ పడుతున్నారు.  ఇంతకు మునుపు ఇటువంటి కేసుల్లో ముందస్తు జామీను ఇచ్చేవారు కాదు.  కాని ఇప్పుడు తాజా తీర్పు ఆ నిబంధనను నీరుగార్చే విధంగా ఉంది. ఇకముందు ఈ కేసుల్లో ఎఫ్.ఐ.ఆర్. నమోదు చేయడానికి ముందు ప్రాథమిక విచారణ చేయాల్సి ఉంటుంది. అటువంటి షరతు ఉండటం వల్ల న్యాయం కోసం తలుపు తట్టే  దళితులు , అదివాసీల విశ్వాసం సడలుతుంది. 

కులం బలంతో తమను అణగదోక్కే వారిని దళితులు, ఆదివాసీలు  ఎదుర్కొనే వీలు చట్టం అసలు నిబంధనలు కల్పించేవి.  బాధితులకు న్యాయం చేయడంలో ఏవైనా మానవ తప్పిదాలు జరగకుండా ఈ చట్టం భద్రత కల్పించేది.  అయినప్పటికిని,  ఇటువంటి కేసుల్లో దోషులకు పడుతున్న శిక్షల సంఖ్య అసంతృప్తిని మిగులుస్తోంది. ఉదాహరణకు 2016 లో దళితులకు సంబంధించి నమోదైన కేసుల్లో 89.7% కేసులు వివిధ కోర్టుల్లో పెండింగ్ లో ఉన్నాయి.  అదే సంవత్సరంలో ఆదివాసీలకు సంబంధించిన కేసుల్లో 87.1% పెండింగ్ లో ఉన్నాయి.  కేసుల సత్వర పరిష్కారానికి సంబంధించిన నిబంధనలను పట్టించుకోకుండా కేసులు పెట్టడం వల్ల పెండింగ్ లో పడిపోతున్నాయని అంటున్నారు. ఇప్పుడు ప్రాధమిక విచారణ తప్పనిసరి అని సుప్రీం కోర్టు నిర్దేశించింది.  మరి ప్రాధమిక ప్రక్రియ కులపక్షపాతం లేకుండా ఉండగలదని సుప్రేంకోర్టు హామీ ఇస్తుందా?  దళితులు చట్టాన్ని దుర్వినియోగం చేస్తారేమో అనే పరోక్ష భావన వల్లనే  సుప్రీం కోర్టు ప్రాధమిక దర్యాప్తు జరపాలని ఉత్తర్వు చేసినట్లు ఉంది.

ప్రాధమిక దర్యాప్తునకు సిఫార్సు చేయడం ద్వారా దళితులు, ఆదివాసీలలొ  ‘నైతిక న్యూనత’ ఉంటుందనే అభిప్రాయానికి చట్టపరమైన పరిష్కారాన్ని ఉన్నత న్యాయస్థానం ఇస్తున్నట్లు కనిపిస్తోంది.  ఈ అభిప్రాయం పూర్తిగా తప్పని అనడానికి లేదు. ఎందుకంటె భారతీయ సమాజంలో నైతిక విలువల భారీ పతనంపై కూడా కోర్టు తమ దృష్టిని సారించగలదని మేము ఆశిస్తున్నాం. గుజరాత్ లోని ఉనాలో దళితులపై జరిగిన దాడులు సమాజంలో నైతికత పతనానికి ప్రతిబింబం.  అంతేకాక అత్యాచారం జరిగిన నిమ్న కులాల వారి పట్ల దళితేతరులు వ్యవహరించే తీరు కూడా ఇందుకు నిదర్శనం.

స్వతంత్ర దేశంలో కోర్టులు అలక్ష్య వైఖరిని శిక్షించిదగిన చర్యగా పరిగణించవు  చట్టంలోని ఏదైనా నిబంధనను దుర్వినియోగం చేయడం వంటి సామాజిక నేరం లేక నైతిక నేరం చేసినప్పుడు జన సమూహాన్ని కాకుండా ఆయా వ్యక్తులను బాధ్యులను చేయడమే ఇందుకు కారణం.  ఆ విధంగా చట్టాన్ని దుర్వినియోగం చేసి కేసులు వేయకుండా వ్యక్తులను కాపాడాల్సిన ఆవశ్యకత వల్ల ప్రాథమిక విచారణ జరపడం న్యాయసమ్మతం అనే వాదన సహేతుకం అనిపిస్తోంది.  తద్వారా నిందితుని పట్ల, ఫిర్యాది పట్ల ఎలాంటి పక్షపాతం లేకుండా వ్యవహరించినట్లవుతుంది.

వ్యక్తిని చట్టవిషయంగా పరిగణన లోనికి తీసుకొని వ్యాజ్యం నడపడం సమాజంలోని కొన్ని వర్గాలకు హేతుబద్ధంగా కనిపించవచ్చు. దానివల్ల రెండు మౌలిక సమస్యలు ఉత్పన్నమవుతాయి. మొదటిది,  చట్టాన్ని దుర్వినియోగం చేయరాదనే భావన వల్ల అత్యాచారానికి సంబంధించిన అసలైన కేసులను కూడా అనుమానించే పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. నిజానికి పటిష్ఠమైన  అత్యాచారాల కేసుల విషయంలో కూడా అష్పష్టత ఏర్పడుతుంది.  కులపరమైన అత్యాచారాలు అసంబద్ధమైన సామాజిక వాస్తవం. కాని అనుమానాలు, అస్పష్టతల వల్ల నిరాధారంగా తయారవుతాయి.  

రెండవది, తీర్పు ప్రకారం చూస్తే న్యాయ శాస్త్ర గ్రంథాలు, న్యాయస్థానాల దృష్టికి రానిశక్తుల బాహ్య రూపాలు నిందితుడు, ఫిర్యాది.  ఆ శక్తులు స్థానికంగా పెత్తనం చలాయించే బలమైన దళితేతర వర్గాలు.  వారిని ఎదుర్కోవలసి వచ్చినప్పుడు దళితులు దీనితో సహా ఏ చట్టన్నయినా ఉపాయంతో వాడుకోవచ్చు.

ఈ చట్టం దళితులు తప్పనిసరిగా మోస్తున్న రక్షణ కవచం వంటిది. నైతిక పరిభాషలో చెప్పాలంటే ఈ చట్టం వారి మనస్సాక్షికి సంతోషాన్ని కలిగించదు. అందువల్ల చట్టాన్ని దుర్వినియోగించే ప్రవృత్తి వారికీ ఉంటుందని మనం అనుకోరాదు. ఈ చట్టం పుట్టుకకు అవసరమైన పరిస్థితులు ఎవరు కల్పించారో మనం ప్రశ్నించాల్సిన అవసరం ఉంది. సమాజంలో అగ్రవర్ణాలు అనుదినం తమ పెత్తనం కొనసాగించడానికి చేసే పనులు అత్యాచారాలకు దారితీస్తాయి. ఏ చట్టమైనా దుర్వినియోగం కాకుండా నివారించవలసిన నైతిక బాధ్యత దళితేతరులపైన వుంది. ఇంకో రకంగా చెప్పాలంటే కులం వాస్తవం కాకుండా కేవలం వదంతి అయితే అత్యాచారాల వ్యతిరేక చట్టం వంటి శాసనం అవసరమేలేదు.  సమాజం తనంతట తాను మర్యాదగా వ్యవహరించకుండా, అధిక సంఖ్యాకులు కులాచారాలను పాటిస్తూ వుంటే కఠినమైన నిబంధనలు ఉన్న ఇటువంటి చట్టాలు అనివార్యమవుతాయి.

ఆ విధంగా కోర్టు తీర్పులు సామాన్యుల ఆవేదనకు నైతికంగా స్పందించే సమాజం సమీకృత భావనకు ప్రతిరూపమవుతాయి.  అలా అని భారతీయ న్యాయ వ్యవస్థ ఈ అవసరాలను పట్టించుకోకుండా మోద్దుబారిందని కాదు. చురుకైన ప్రగతిశీల న్యాయవ్యవస్థ వెలువరించే ప్రామాణిక తీర్పులు సామాజిక సమష్టి భావన కావాలి. ఆయా కేసుల్లో సహేతుకత ఉందా లేదా అని హ్రస్వ దృష్టితో చూస్తే సుప్రేం తీర్పు వెలువడక ముందు ఉన్న చట్టం ద్వారా దళితులకు లభించిన కనీస భద్రత కూడా దక్కకుండా పోతుంది.  సామాజిక సమూహం భావనకు ప్రతిరూపం కావలసిన చట్టాలకు  హ్రస్వ దృష్టితో భాష్యం చెపితే ప్రగతి నిరోధకం అవుతుంది.

Comments

(-) Hide

EPW looks forward to your comments. Please note that comments are moderated as per our comments policy. They may take some time to appear. A comment, if suitable, may be selected for publication in the Letters pages of EPW.

Back to Top