ISSN (Print) - 0012-9976 | ISSN (Online) - 2349-8846

మత స్వేచ్ఛ లేనిది మహిళలకేనా?

Where does a woman stand with respect to the freedom of religion as a fundamental right?

 

The translations of EPW Editorials have been made possible by a generous grant from the H T Parekh Foundation, Mumbai. The translations of English-language Editorials into other languages spoken in India is an attempt to engage with a wider, more diverse audience. In case of any discrepancy in the translation, the English-language original will prevail.

వివిధ మతాచారాలు మహిళల విషయంలో అసమానతలు, వివక్ష చూపే విధంగా ఉన్నాయి. కాని రాజ్యవ్యవస్థ స్త్రీ ద్వేషంతో వ్యవహరించి వారు మరో మతం వారిని పెళ్లి చేసుకుంటే వారి మతాచారాలను అనుసరించడానికి అనుమతించకపోవడం రాజ్యాంగ విరుద్ధం. రాజ్యాంగం పురుషులతో పాటు మహిళలకూ సమాన హక్కులు కల్పించింది. గూల్ రుఖ్ గుప్తా పార్సీ జొరాష్ట్రీయన్ మతానుయాయి. ఆమె ఆ మతానికి చెందిన వారిని కాక మరో మతం వ్యక్తిని పెళ్లి చేసుకున్నారు. ఆమె తన మతమైన జొరాష్ట్రియన్ మతాన్ని అనుసరించడానికి, ప్రచారం చేయడానికి అవకాశం ఉండాలని గుజరాత్ హై కోర్టుకు విన్నవిస్తే 2012లో ఆమె విన్నపాన్ని కోర్టు తిరస్కరించింది. ఆమె 1954 నాటి ప్రత్యేక వివాహ చట్టం ద్వారా పార్సీ మతానికి చెందని వ్యక్తిని పెళ్లాడారు కనక భర్త మతమే ఆమె మతం అవుతుందని న్యాయస్థానం తీర్పు చెప్పింది. అంటే న్యాయస్థానం రాజ్యాంగం ఆమెకు ప్రసాదించిన మత స్వేచ్ఛను హరించింది.

భార్యా భర్తల మతం వేర్వేరుగా ఉండవచ్చునని నిర్దిష్టమైన చట్టం చేసే దాకా "భర్త మతమే భార్య మతం అవుతుంది" అని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. అంతే కాకుండా ఆ మహిళ తాను పార్సీ మతానుయాయినే అని సమర్థమైన కోర్టు ద్వారా ప్రకటించాలని కూడా కోర్టు తెలియజేసింది. ఇది 1954 నాటి ప్రత్యేక వివాహ చట్టాన్ని పొరపాటుగా విడమర్చి మహిళ న్యాయపరమైన స్థాయి భర్త న్యాయపరమైన స్థాయిలో కలిసిపోతుందని, అంటే భార్యను కూడా భర్త "వ్యక్తిత్వం"లో భాగంగానే గుర్తించడం అన్న మాట. అంటే పెళ్లి అయిన స్త్రీకి న్యాయపరంగా భర్తను కాదని మరో వ్యక్తిత్వం లేదన్న మాట. చట్టం దృష్టిలో భార్య “వ్యక్తి” కాదనే.

ఏ మహిళ కాని, పురుషుడు కాని మరో మతానికి చెందిన వారిని చట్టప్రకారం పెళ్లాడితే వారి మతాన్ని విడనాడకుండా ఉండవచ్చునని లేదా మతం మార్చుకోవడానికి గాని అవకాశం ఉండాలి అన్న ఉద్దేశంతోనే 1954 నాటి ప్రత్యేక వివాహ చట్టాన్ని రూపొందించారు. 1872 నాటి చట్టం స్థానంలో ఈ చట్టం తీసుకు వచ్చారు. మునుపటి చట్టం ప్రకారం భిన్నమైన మతాల వారు పెళ్లి చేసుకుంటే మహిళలు తమ  మతాన్ని విడనాడవలసిన అవసరం ఉండేది. అప్పుడే వారి పెళ్లి చట్టబద్ధమయ్యేది. 1954 నాటి చట్టం పురుషుడితో పాటు స్త్రీకి కూడా పెళ్లి అయిన తర్వాత తమ మునుపటి మతాన్ని అనుసరించడానికి అవకాశం కల్పిస్తుంది. అదే విధంగా ఒక మహిళ కులం వారిని వివాహం చేసుకుంటే ఆమె కులం మారనక్కర లేదు. కావాలనుకుంటే మాత్రం మారవచ్చు. రాజ్యాంగం ప్రకారం సెక్యులర్ స్ఫూర్తిని పెంపొందించడం కోసం ఈ చట్టం ఉపకరిస్తుంది. కాలదోషం పట్టిన చట్టాలలోలా కాకుండా వ్యక్తి హక్కులని పరిరక్షించడానికి 1954 నాటి చట్టంలో ఈ వెసులుబాటు కల్పించారు.

తన హక్కును పరిరక్షించుకోవడం కోసం గుప్తా ఇప్పుడు సుప్రీం కోర్టును ఆశ్రయించవలసి వచ్చింది. రాజ్యాంగ ధర్మాసనం ఈ వ్యాజ్యాన్ని విచారించవలసి ఉంది. గూల్ రుఖ్ గుప్తా వ్యవహారంలో మతపరమైన నిషేధాలు, ఆంక్షలు విధించడం మతం, పెళ్లి వ్యవస్థలలో అసమానతలు, ప్రతికూల అభిప్రాయాలు, స్వేచ్ఛ రాహిత్యం ఎంతగా పాతుకుపోయాయో అన్న విషయానికి ఒక సూచన మాత్రమే. 

ముమ్మారు తలాక్ అని విడాకులు ఇవ్వడం, వివాహ చట్టాల సంస్కరణ వంటి విషయంలో సుప్రీం కోర్టు చాలా పురోగమన దృక్పథం అనుసరించినప్పటికీ పెళ్లి, మతానికి సంబంధించి, మహిళల హక్కుల దగ్గరకు వేచ్చే సరికి విపరీతమైన వైఖరి అనుసరిస్తున్న సందర్భాలు కూడా ఉన్నాయి. ఇటీవల వెలుగులోకి వచ్చిన హాదియా కేసు ఇలాంటిదే. ఆమె ఇష్టపూర్వకంగా మతం మారారు. ఆ మతానికి చెందిన వ్యక్తిని పెళ్లి చేసుకున్నారు. కాని కేరళ హైకోర్టు ఆమె పెళ్లి రద్దు చేసింది. అంతే కాకుండా వయోజనురాలైనప్పటికీ ఆమెను తల్లిదండ్రులకు అప్పగించాలని ఆదేశించింది. ఇది న్యాయవ్యవస్థ పితృస్వామ్య ఆలోచనా విధానానికి మచ్చు తునక. గూల్ రుఖ్ గుప్తా కేసులోనూ, హాదియా విషయంలోనూ న్యాయవ్యవస్థ వైఖరి వల్ల మహిళల స్వయంప్రతిపత్తికి విఘాతం కలిగింది.

దీర్ఘకాలం నుంచి మతం, పెళ్లి అణచివేతకు, ముఖ్యంగా మహిళల అణచివేతకు ప్రతీకలుగా ఉన్నాయి. అలాంటప్పుడు న్యాయవ్యవస్థ ఇలాంటి కేసుల్లో పరిష్కారం చూపవలసి వచ్చినప్పుడు స్త్రీ పురుష సమానత్వాన్ని ఎలుగెత్తి చాటాలి. మహిళల స్వయంప్రతిపత్తి, వివాహా చట్టాలు, మతాదేశాల దగ్గరకు వచ్చేటప్పటికి అవి ప్రశ్నార్థకం కాకుండా ఎందుకు ఉండాలి? పైగా గుజరాత్ హైకోర్టు "సమాజ ప్రయోజనాల కోసం, ఆచారాలను, సంప్రదాయాలను సముచితంగా పాటించడానికి" అని చెప్పి ప్రశ్నించడానికి అవకాశం లేకుండా చేసింది. మతం సామాజిక వ్యవస్థ అయి ఉండవచ్చు. కాని మతం వ్యక్తిగత విశ్వాసాలకు సంబంధించింది. మహిళల స్వయం ప్రతిపత్తి "శాంతి భద్రతలకు, నైతికతకు, ఆరోగ్యానికి భంగం కలిగించేది కానంత వరకు తమకు నచ్చిన అభిప్రాయాలు కలిగి ఉండడానికి, వాటిని ప్రచారం చేయడానికి, ఆచరించడానికి, మతాన్ని ప్రచారం చేయడానికి రాజ్యాంగంలోని 25వ అధికరణం అందరికీ సమాన హక్కులే ప్రసాదించింది. అవి మహిళలకు కూడా వర్తిస్తాయి. 

Comments

(-) Hide

EPW looks forward to your comments. Please note that comments are moderated as per our comments policy. They may take some time to appear. A comment, if suitable, may be selected for publication in the Letters pages of EPW.

Back to Top