ISSN (Print) - 0012-9976 | ISSN (Online) - 2349-8846

ಪರಿಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆದರುವ ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರು

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರನ್ನು ನೋಡಿ ನಗಾqತೊಡಗಿದರೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲುಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?

The translations of EPW Editorials have been made possible by a generous grant from the H T Parekh Foundation, Mumbai. The translations of English-language Editorials into other languages spoken in India is an attempt to engage with a wider, more diverse audience. In case of any discrepancy in the translation, the English-language original will prevail.

 

ಪ್ರಶಾಂತ್ ಕನೋಜಿಯಾ ಎಂಬ ಪತ್ರಕರ್ತರೊಬ್ಬರನ್ನು ಪೊಲೀಸರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಂಧಿಸಿದರು. ಅವರು ಎಸಗಿದ ಅಪರಾಧವಿಷ್ಟೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೋಸ್ಟನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಯೋಗಿ ಆದಿತ್ಯನಾಥರನ್ನು ಆಡಿಕೊಂಡು ನಗಾಡುವಂತೆ ಚಿತಾವಣೆ ಮಾಡಿದ್ದು. ಕನೋಜಿಯಾ ಅವರ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿಯವರ ಕುರಿತಾದ ಕೀಳು ಅಭಿರುಚಿಯ ಚಿತ್ರವ್ಯಂಗ್ಯವೊಂದನ್ನು (ಮೆಮಿಸ್) ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂಧನಕ್ಕೊಗಾದ ಬಿಜೆಪಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಶರ್ಮರ ಪ್ರಕರಣದ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಕನೋಜಿಯಾ ಅವರ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹಾಗೂ ಆಕ್ಷೇಪಣಾರ್ಹ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ ವಿಡಿಯೋ ಕ್ಲಿಪ್ ಒಂದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಅಪರಾಧಕ್ಕಾಗಿ ಎಷಿಕಾ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅನುಜ್ ಶುಕ್ಲಾ ಎಂಬ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಪತ್ರಕರ್ತರ ಬಂಧನವಾಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಇದೇ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಇನ್ನೂ ಮೂವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ವರದಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಿವೆ. ಈ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಬಂಧನಗಳ ಸಂವಿಧಾನ ಬಾಹಿರ ಸ್ವರೂಪಗಳಿಂದಾಗಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಬೀದಿಗಿಳಿದು ಬಂಧನಕ್ಕೊಗಾದ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತಾಯಿತು.

ಕನೋಜಿಯಾ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪೊಲೀಸರು ಹಲವಾರು ಕಾನೂನು ಕಲಮುಗಳ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮಾನಹಾನಿಯನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವ ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆ (ಐಪಿಸಿ)ಯ  ಸೆಕ್ಷನ್ ೫೦೦ ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ನಾನ ಕಾಯಿದೆಯೆ ಸೆಕ್ಷನ್ ೬೬ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಿಡಿಗೇಡಿತನವನ್ನು ಆರೊಪಿಸುವ ಸೆಕ್ಷನ್ ೫೦೫ ಅನ್ನು ಸಹ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಲಕ್ನೋ ಪೊಲೀಸರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿರುವ ಈ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಅಧಿಕಾರ ದುರ್ಬಳಕೆಯು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಯಾರೊಬ್ಬರೂ  ಟೀಕಿಸಬಾರದೆಂಬ ಸ್ಥಿತಿಯು ಉದ್ಭವವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಚ್ಯುತಿ ಒದಗಬಾರದೆಂಬ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕನೋಜಿಯಾ ಅವರು ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ದಂಡನೆಗೊಳಾದವರ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಕನೋಜಿಯಾ ಮತ್ತು ಶರ್ಮಾ ಅವರದ್ದು ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸೇರ್ಪಡೆಯಷ್ಟೆ. ಈ ಮೊದಲು ವ್ಯಂಗ್ರ ಚಿತ್ರಕಾರರು ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯವೃತ್ತಿಗರು (ಕೆಮೆಡಿಯನ್) ಮಾತ್ರ ಇಂಥಾ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಬಂದ ನಂತರ ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ಪೋಸ್ಟನ್ನು ಶೇರ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಸಹ ಅಪರಾಧವಾಗುತ್ತಿದೆ. ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಭೂಪಾಲಿನಲ್ಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಆಕ್ಷೇಪಣಾರ್ಹ ಎಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ಪೋಸ್ಟ್ ಒಂದನ್ನು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಒಬ್ಬ ಸಾಧಾರಣ ನಾಗರಿಕ ಒಬ್ಬ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರನ್ನು ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡುವಂಥ ಪೋಸ್ಟ್ ಒಂದನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ಭಿನ್ನಮತವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವಿಧಾನವೂ ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಆಲೋಚಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ಯ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ  ನೋಡಿದಾಗ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರು ಅಧಿಕಾರವು ಮಾನ್ಯವಾದುದೇ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇಂಥಾ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರಿಂದ ಕರಾಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಬೇಕು?

ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರನ್ನು ನೋಡಿ ಜನರು ನಗಾಡುವುದು ಅವರ ಅಹಮಿಗೆ ಘಾಸಿ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಂಡರ್‌ಸನ್ ಅವರ ಎಂಪರರ್ಸ್ ನ್ಯೂ ಕ್ಲಾಥ್ಸ್ (ರಾಜನ ಹೊಸ ದಿರಿಸು) ಕಥೆಯು ನಿರೂಪಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಜೆಗಳು ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿ ನಗಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಮ್ರಾಟರು ನಗೆಚಾಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮೀರಿದವರು. ಅಧಿಕಾರವು ವಿಡಂಬನೆಗಳಿಂದ ಅತೀತವಾದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕಾರಸ್ತರು ಜನರ ಪರಿಹಾಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಏಕೆ ಹೆದರುತ್ತಾರೆಂದರೆ ಅದು ಅವರಲ್ಲಿರುವ ಪೊಳ್ಳನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಸ್ಯವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಘೋಶಿತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಳಕಿಗೆ ಯಾರ ಮುಲಾಜೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಬಲಶಾಲಿಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ, ನಗುವೆಂಬುದು ಎರಡಲಗಿನ ಕತ್ತಿಯೆಂಬುದೂ ಕೂಡಾ ನಿಜವೇ. ಒಂದೆಡೆ ಅzನ್ನು ಬಲಶಾಲಿಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಲೂ ಬಳಸಬಹುದು. ಅದೇರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದಮನಿತರನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಹೀನರನ್ನಾಗಿಸಲೂ ಬಳಸಬಹುದು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಪರಿಹಾಸ್ಯವೆಂಬುದು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಬಲರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟಿದೆ. ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಬಲಹೀನರಾಗಿರುವವರನ್ನು ಪದೇಪದೇ ಅವಹಳೇಳನ ಮಾಡಲು ಹಾಸ್ಯ-ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ಪದೇಪದೇ ಬಳಸುತ್ತ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅದು ಅವರವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹರಳುಗಟ್ಟಿಸುವ ಪಡಿಯಚ್ಚುಗಳಾಗಿ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿದೆ.  ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಯೆಹೂದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಉದ್ದ ಮೂಗಿನ ಬಗೆಗಿನ ಹಾಸ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ವಸಾಹತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಿಗ ಬಂಗಾಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಥವಾ  ಕ್ರೂರ ಗೋರ್ಖಾಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಹಾಸ್ಯಗಳು ದಮನಿತರ ಘನತೆಯನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸುತ್ತಾ ಅವರು  ಮತ್ತಷ್ಟು ಕುಗ್ಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಹಾಸ್ಯವು ಹೀಗೆ ಬಳಕೆಯಾದಾಗ ಅದರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ದೇಶವು ಇತರರನ್ನು ಹೀಗೆಳೆಯುವುದಷ್ಟೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಡುವ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸುತ್ತಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಬಗ್ಗುವಂತೆ  ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾಸ್ಯUಳು  ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಉಪಕರಣವಾಗಿ ಸಹ ಬಳಕೆಯಾಗಬಲ್ಲವು.

ಹೀಗಾಗಿ ಹಾಸ್ಯದ ರಾಜಕೀಯವೇನೆಂಬುದನ್ನೂ ಸಹ ಸದಾ ಪರಿಶೀಲನೆಗೊಳಪಡಿಸಲೇ ಬೇಕು. ಕನೋಜಿಯಾ ಅವರ ವಿಡಿಯೋ ಪೋಸ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಂತ್ರಸ್ತ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ಆದಿತ್ಯನಾಥರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾ  ಗೋಗೆರೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಅದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕನೋಜಿಯಾ ಅವರು ಯೋಗಿ ಆದಿತ್ಯನಾಥರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದು ಯೋಗಿ ಆದಿತ್ಯನಾಥರ ಬಗ್ಗೆ ನಗೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದರೂ ಸಹ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯ ಘನತೆಯು  ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕನೋಜಿಯಾ ಅವರ ವಿಡಂಬನೆಯು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ತಾರತಮ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಮತ್ತು ಅಭಿರುಚಿಹೀನವೂ ಆಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಆ ಮಹಿಳೆಯ ಅಸಹಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವಹೇಳನ ಮಾಡುತ್ತದಲ್ಲದೆ ಆಕೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅತಂತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಬಗೆಯ ದಮನವನ್ನು ಟೀಕಿಸಲು ಮತ್ತೊಂದು ದಮನವನ್ನು ಹಾಸ್ಯದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆ ವಿಮರ್ಶೆಯೇ ಅಸಿಂಧುವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯ ಅಸಹಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಯೋಜನೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಕನೋಜಿಯಾ ಅವರ ಹಾಸ್ಯ ಅಭಿರುಚೀಹೀನವಾಗುತ್ತದಾದ್ದರಿಂದ ಒಪ್ಪಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಬಗೆಯ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಅವರಿಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಬಳಸಬೇಕಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಅವರೇನೂ ಮುಕ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಲಕ್ನೋ ಪೋಲಿಸರು ಹಾಸ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮನಗಂಡು ಕನೋಜಿಯಾ ಅವರ ಪೋಸ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಹಾಗೆ ನೋಡಿದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ದಿನಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ವಾಗ್ವಾದಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾಗವಿರುತ್ತಿಲ್ಲ. ಭಿನ್ನಮತಕ್ಕಿರುವ ಅವಕಾಶಗಳು ಕುಗ್ಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಧಿಕಾರದ ದಮನಕಾರಿ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಹೊರಬರಬೇಕೆಂದರೆ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವವರು ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿರುವ ಮೌನವನ್ನು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಬೇಧಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು. ಅಧಿಕಾರಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಹಾಸ್ಯದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀವನ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ:  ಬಿಡಿಬಿಡಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚೆದುರಿದಂತೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ನಗುಗಳು ಒಂದು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಾರ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸರಣಿಯಂತೆ ಹರಡುತ್ತಾ ಹರಡುತ್ತಾ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವಿಡಂಬನೆಯ ಕೋರಸ್ಸಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಮ್ಮ ಶತ್ರುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಖಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಜನರೆಲ್ಲರೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂಬುದನ್ನು ರುಜುವಾತುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶತ್ರುವನ್ನು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಹೀಯಾಳಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಶತ್ರುವಿನ ದಾಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ಮೈತ್ರಿಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಶತ್ರುವಿನ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಗುವಿನ ಮೂಲಕವೇ ಬಯಲುಗೊಳಿಸುವಾಗ ಆ ಅಪಾಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಇಂಥಾ ನಗುವು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಾದಾಗ ಎಂಥಾ ಬಲಶಾಲಿಗಳು ಸಹ ಉರುಳಿಬೀಳುವುದಿಲ್ಲವೇ?

Comments

(-) Hide

EPW looks forward to your comments. Please note that comments are moderated as per our comments policy. They may take some time to appear. A comment, if suitable, may be selected for publication in the Letters pages of EPW.

Back to Top