ISSN (Print) - 0012-9976 | ISSN (Online) - 2349-8846

ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಜೊತೆಗೂಡಬಲ್ಲವೇ?

ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯದೆಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯಬೇಕಿದೆ.

The translations of EPW Editorials have been made possible by a generous grant from the H T Parekh Foundation, Mumbai. The translations of English-language Editorials into other languages spoken in India is an attempt to engage with a wider, more diverse audience. In case of any discrepancy in the translation, the English-language original will prevail.

ಬರಲಿರುವ ಜುಲೈ ೨೫ಕ್ಕೆ ಹಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ನಿವೃತ್ತರಾಗಲಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ನಡೆಯಲಿರುವ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಬೇಕಿದ್ದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯೇತರ ಪಕ್ಷಗಳೆಲ್ಲಾ ಒಂದಾಗಿ ಸರ್ವ ಸಮ್ಮತ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ಕಣಕ್ಕಿಳಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಬಿಹಾರ ರೀತಿಯ ಬಿಜೆಪಿಯೇತರ ಪಕ್ಷಗಳ ಮಹಾ ಮೈತ್ರಿ ಒಂದು ೨೦೧೯ರ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಎಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ಬಿಜೆಪಿಯೇತರ ಓಟುಗಳು ಒಟ್ಟಾದರೆ ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು ಸುಲಭ ಎಂದು ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.  ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯವೆಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಚುನಾವಣಾ ಅಂಕಗಣಿತವಲ್ಲ. ವಿರೋಧಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ವೈರುಧ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು  ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬದಿಗೆ ಸರಿಸಲಾಗದಂತ ಅವುಗಳ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳು ನರೇಂದ್ರಮೋದಿಯವರಿಗೆ ಇನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಯಾವುದೇ ತಲೆಬಿಸಿ ಇಲ್ಲದೆ ಸಲೀಸಾಗಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. 

ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅಖಿಲೇಶ್ ಯಾದವ್ ಅವರೇ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ (ಎಸ್‌ಪಿ)ದ ನೇತಾರರಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುವುದಾದರೆ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿಗೆ ಸಿದ್ದವಿದ್ದೇವೆಂಬ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಬಹುಜನ ಸಮಾಜ ಪಕ್ಷದ (ಬಿಎಸ್‌ಪಿ) ಮಾಯಾವತಿಯವರು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ತಂದೆ ಮುಲಾಯಂ ಸಿಂಗ್ ಯಾದವ್ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಶಿವ್‌ಪಾಲ್ ಯಾದವ್ ಅವರು ಅಖಿಲೇಶ್ ಯಾದವ್ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅವರು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರೇ ಎಂಬುದು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಇಂದು ಎಸ್‌ಪಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಅದು ಬಿಎಸ್‌ಪಿಯ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ತೀರಾ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಮುಲಾಯಂ ಮತ್ತು ಶಿವಪಾಲ್ ಬೆಂಬಲಿಗರೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಗೂಂಡಾಗಳು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ೧೯೯೫ರ ಜೂನ್ ೨ ರಂದು ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯನ್ನು ಮಾಯಾವತಿ ಮರೆಯಗೊಡುವರೇ ಎಂಬುದು ಸಹ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾದ ಸಂಗತಿಯೇ ಆಗಿದೆ.

ಮಾಯಾವತಿಯಂತೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿಯವರಿಗೆ ಸಿಪಿಎಂ ನೇತೃತ್ವದ ಎಡರಂಗದ ವಿರುದ್ಧ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಹಲವಾರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೇಡುಗಳಿವೆ. ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಸಿಪಿಎಂಗೆ ಸೇರಿದವರೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾದ ಕೆಲವು ಗೂಂಡಾಗಳು ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತಲೆಗೆ ಗಾಯವಾದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಅವರು ಮರೆತಿರಲಾರರು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಇಂದು ಸಿಪಿಎಂ ಮತ್ತು ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಬಿಜೆಪಿಯೇ ಪ್ರಧಾನ ಶತ್ರುವಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವೊಂದು ರೂಪುಗೊಂಡರೂ ೨೦೧೯ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಎಡಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಟಿಎಂಸಿಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಸದ್ಯಕ್ಕಂತೂ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲ.

ತಮಿಳುನಾಡುವಿನಲ್ಲಿ ಇಂದು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ ಪಕ್ಷವು (ಎಐಡಿಎಂಕೆ) ಅತಂತ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಬಿಜೆಪಿಯು ಅಲ್ಲಿ ಒಳನುಸುಳಲು ದಾರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಎಐಡಿಎಂಕೆಯು ತನ್ನ ಬದ್ಧವೈರಿಯಾದ ಡಿಎಂಕೆಯೊಡನೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಂತೂ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಮಾತು.

ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕುಬಾರಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿರುವ ನವೀನ್ ಪಾಟ್ನಾಯಕರ ನೇತೃತ್ವದ ಬಿಜು ಜನತಾ ದಳವನ್ನು (ಬಿಜೆಡಿ) ಬಿಜೆಪಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿ ಬೆಂಬತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಡಿಯು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಅರ್ಥವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿ ವಿರೋಧಿ ಮೈತ್ರಿಯಾಗಿರುತ್ತದಾದ್ದರಿಂದ ಅಂಥಾ ನಡೆಯು ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಪರವಾದ ಮತಗಳನ್ನು ಸಧೃಢೀಕರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು.

ಕೇರಳದಲ್ಲೂ ದೊಡ್ಡ ಶತ್ರುವಿನ ವಿರುದ್ಧ ಎಡಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಒಟ್ಟಾಗುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ.

೧೯೬೭, ೧೯೭೭ ಮತ್ತು ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರೋಧಿ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದವು. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ನಾಯಕರಾದ ರಾಮ ಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಧು ಲಿಮಯೆರಂತವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ (ಆಗ ಜನ ಸಂಘ ಬಲಬಣವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿತ್ತು) ಪಕ್ಷಗಳೆರಡೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದವು. ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೇತರ ಪಕ್ಷಗಳೆಲ್ಲಾ ಒಂದಾಗಿ ೧೯೭೭ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದವು. ೧೯೮೯ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಗರು ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ಪಕ್ಷಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತಂದಿದ್ದರು.

ಆದರೆ ಆಗಿನ ಮತ್ತು ಈಗಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೇ ಅತಿಯಾಗಿ ಆಧರಿಸಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ರಾಜಕೀಯ ಮೈತ್ರಿಕೂಟಗಳು ಕೇವಲ ಅಲ್ಪಜೀವಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಬೀರಬಲ್ಲದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿಯವರು ಉತ್ತಮ ನಾಯಕನೆಂಬ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಆಡಳಿತರೂಢ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರಿಂದ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು.

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮುಕ್ತ ಭಾರತವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಮೋದಿಯವರ ಕನಸು ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ಣಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ನನಸಾಗಿಲ್ಲ. ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸು ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚತ್ತೀಸ್‌ಘಡದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಭಾರತದ ಈ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ಹಳೆಯ ಪಕ್ಷದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೀನಾಯವಾಗಿದ್ದು ಮುಂದಿನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಬಿಜೆಪಿ ವಿರೋಧಿ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲೇ ಅದರ ಹಿತವಡಗಿದೆ. ಅಥವಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹಗಲುಗನಸು ಕಾಣುತ್ತಾ ಕೂರಬಹುದು.

ಬಿಜೆಪಿ ವಿರೋಧಿ ಮೈತ್ರಿಕೂಟ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬಿಜೆಪಿ ವಿರೋಧಿ, ಯುಪಿಎ ವಿರೋಧಿ ತೃತೀಯ ರಂಗದ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇರಬಹುದೇ? ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಗಳಿಗಿಂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು.

ಬಿಹಾರದಂತೆ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಮಹಾ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ರಚನೆಯಾಗುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ಹಾಗೆಂದು ಬಿಜೆಪಿಯ ಕೋಮುವಾದಿ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ವಿವಿಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಹತಾಶೆಗೊಳಗಾಗಿ ಮೋದಿಯ ರಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮತು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಮರೆಯಬೇಕಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಏಕಶಿಲಾರೂಪಿಯಾಗಿರುವ ಪಕ್ಷವೊಂದು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಲದಿಂದಲೇ ಬಹುಮತವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮುಖ್ಯರಾಗುತ್ತಾರಾದರೂ ರಾಜಕಾರಣವು ಅದನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕಿದೆ. ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಎದುರಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ಅದರ ವಿರೋಧಿಗಳು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯವೊಂದನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 

Updated On : 13th Nov, 2017

Comments

(-) Hide

EPW looks forward to your comments. Please note that comments are moderated as per our comments policy. They may take some time to appear. A comment, if suitable, may be selected for publication in the Letters pages of EPW.

Back to Top