ISSN (Print) - 0012-9976 | ISSN (Online) - 2349-8846

કેટોવીક ક્લાયમેટ કોન્ફરન્સમાં તક ગુમાવી

અવિનાશ પર્સોદ (apersaud@me.com) ડોમિનિકા ઓન રિકવરી ફ્રોમ મારિયાના વડા પ્રધાનના વિશેષ સલાહકાર અને લંડનઅને મુંબઈ સ્થિત ઇલારા કેપિટલના ચેરમેન છે.

ઇક્વિટી માટેની પ્રતિબદ્ધતાની ક્લાયમેટ ચેંજના સમાધાનો સાથે સંતાકૂકડી ચાલુ છે.

 

The translations of EPW Editorials have been made possible by a generous grant from the H T Parekh Foundation, Mumbai. The translations of English-language Editorials into other languages spoken in India is an attempt to engage with a wider, more diverse audience. In case of any discrepancy in the translation, the English-language original will prevail.

 

અવિનાશ પર્સોદ લખે છે:

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા માનવ સર્જિત ક્લાયમેટ ચેંજને નકારી કાઢવાનો અને બ્રાઝિલ અને ભારતની અનિશ્ચિત સ્થિતિનો અર્થ એવો થાય છે કે પોલેન્ડના કેટોવીકમાં ક્લાયમેટ સમિટમાં કોઈ કામ થવાની હકીકતે સંભાવના નથી. તે બહુપક્ષવાદ માટેનો વધુ એક પરાજય હશે. જોકે, ઝગડાઓના બે અઠવાડિયા પછી, લગભગ 200 દેશોએ કાર્બન ઉત્સર્જન પરની 133-પાનાની નિયમાવલી પર હસ્તાક્ષર કર્યા. વૈશ્વિક તાપમાનમાં વધારાને 2 ડીગ્રી સેલ્સિયસની નીચેની મર્યાદામાં રાખવા માટે ક્લાયમેટ ચેંજ પરના 2015 પેરિસ કરારને અમલમાં મૂકવા માટે નિયમ ગ્રંથ ઘડવામાં આવ્યો છે.

કેટોવીક ક્લાઇમેટ ચેન્જ પેકેજ – એવા નિયમ ગ્રંથના અધિકૃત શીર્ષકમાં કેવી રીતે દેશોએ તેમના ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જનની દેખરેખ રાખવી અને તેની જાણ કરવી જોઈએ અને તેમને ઘટાડવા માટેના પ્રયત્નો કરવા જોઈએ તેની વિગતો આપી છે. અહી શંકાળુ એવી દલીલ કરશે કે એમાં કોઈ અમલીકરણ પદ્ધતિ નથી. જો દેશો તેમના ઉત્સર્જન લક્ષ્યાંકનો ભંગ કરે તો શું થશે? તે ગુંચવાડો હોવા છતાં, તેમાં ઊર્જા કાર્યક્ષમતાના નોંધપાત્ર ઉદ્દેશો સમાયેલા છે અને તાજેતરના વર્ષોમાં બળતણવાળા ઇંધણમાંથી તબદિલ થવાની વાત છે. વૈશ્વિક અમલીકરણના પગલાં વિના, 1990થી 32%ની સરેરાશ નીચી સપાટીએ આવી છે તે ગ્લોબલ ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (જીડીપી)ની ટકાવારી વધારવા માટે ઉર્જા જરૂરી છે. તે વિકસીત અર્થતંત્રો કરતાં વિકાસશીલ અર્થતંત્રોમાં પણ વધુ ઘટી છે. આ યાદ કરાવે છે કે પરિવર્તન શક્ય છે અને વાસ્તવિક પડકાર ટેકનોલોજી અથવા યોગ્ય મિકેનિઝમ્સની રચના કરવાનો નથી પરંતુ રાષ્ટ્રો વચ્ચે ઇક્વિટીનો છે. અને તે મુર્ખ રાજનીતિ છે!

ઇક્વિટીના મુદ્દાને સમજાવવા માટે કલ્પના કરીએ કે આપણે વાતાવરણમાં ગ્રીનહાઉસ ગેસની મર્યાદા નક્કી કરી છે જે વૈશ્વિક તાપમાનમાં વધારાને 2 ડીગ્રી સેલ્સિયસની નીચેની મર્યાદામાં રાખે છે અને વિશ્વની વર્તમાન આબાદી દ્વારા વિભાજિત કરશે. આપણે પછી આ સંખ્યાનો ઉપયોગ ગ્રીનહાઉસ ગેસના વૈશ્વિક હિસ્સામાં દરેક દેશના યોગદાનની મર્યાદા નક્કી કરવા માટે કર્યો. સેંકડો વર્ષોના ઔદ્યોગિકરણના પરિણામે ઘણા વિકસીત દેશોએ તેમની મર્યાદા ક્યારની વટાવી દીધી છે. તેઓને તેમના ઉત્સર્જનમાં ત્વરિત ઘટાડો કરવાનો થતા પરિણામે જીડીપી ગબડશે. બીજી બાજુ, ઊભરતાં અર્થતંત્રોને ઉત્સર્જનમાં વધારો કરવાની છૂટ મળશે. જો આપણે રાષ્ટ્રો વચ્ચે આ સ્ટોક મર્યાદાના વેપારની મંજૂરી આપી હોય, તો સમૃદ્ધથી ગરીબને સંપત્તિ સ્થાનાંતરિત થશે. આપણે એક સમસ્યાને સંબોધતા બીજી સમસ્યા હલ કરી શકીશું.

તેના બદલે કલ્પના કરો કે, આપણે નવા ઉત્સર્જનની એવી સંખ્યા લીધી છે જે આપણને 2 ડીગ્રી સેલ્સિયસ ઉર્જાની નીચે રાખશે અને વસ્તી દ્વારા આ જથ્થાને દેશો માટે વાર્ષિક ઉત્સર્જન લક્ષ્યો ફાળવવામાં વિભાજિત કરશે. આ અભિગમ વસ્તીવધારાવાળા ગરીબ દેશોમાં વધતા જતા ઉર્જા વપરાશની વૃદ્ધિમાં નાટકીય રીતે ઘટાડો કરશે અને સમૃધ્ધ દેશો માટે તેમની ઘટી રહેલી વસ્તી સાથે જગ્યા કરી આપશે અને તેમની ઊર્જા અને આર્થિક વિકાસમાં વૃદ્ધિ ચાલુ રહેશે. આપણે અસંતુલિત અસમાનતાના ભોગે ક્લાઇમેટ ચેન્જની સમસ્યાને હલ કરીશું. કેટોવીકમાં કંઈક આવો અભિગમ જોવા મળ્યો છે. તેમાં નવા ઉત્સર્જન લક્ષ્યોનું માળખું છે. ક્લાઇમેટ ચેન્જના એગ્રીમેન્ટ એ રાષ્ટ્રીય અસમાનતા વ્યક્ત કરવા અને ચાલુ રાખવાની એક નવી રીત છે.

કેટોવીક ત્રણ રીતે ઇક્વિટીના મુદ્દાને સંબોધવાનો પ્રયત્ન કરે છે. સૌ પ્રથમ, વિકાસશીલ દેશો માટેના ઉત્સર્જનના લક્ષ્યો વિકસિત દેશો કરતા વધુ લાંબા ગાળાના હોવાનો હેતુ છે, એટલે તેમાં વિકાસશીલ અને વિકસિત વચ્ચેની સીમા પર ઘર્ષણ છે. કેટોવીકમાં, તુર્કીએ એવી દલીલ કરી હતી કે કોન્ફરન્સને વિકાસશીલ દેશ તરીકે પુનઃવ્યાખ્યાયિત કરવા દ્વારા તેને ફરીથી મેળવવામાં આવે છે. બીજું, ઉત્સર્જન લક્ષ્યોના વેપારની કલ્પના કરવામાં આવી છે. આનાથી વિકાસશીલ દેશો માટે ઉત્સર્જન વધારવા માટે વધુ અવકાશ મળે છે. ત્રીજું, કેટોવીક વિકાસશીલ દેશો માટે "ક્લાયમેટ ફાયનાન્સ" માટે દર વર્ષે $ 100 બિલિયનનું નિર્માણ કરે છે.

દુર્ભાગ્યવશ, વિકાસશીલ દેશો માટે આ માત્ર સોપ્સ છે. ગયા વર્ષે એટલાન્ટિક હરિકેન સિઝનમાં એકલા 100 અબજ ડોલરથી વધુનું નુકસાન અને હાની થઈ હતી. કાર્બન ટ્રેડિંગ સિસ્ટમની સ્થાપના કરવામાં આવી નથી, આથી સમૃદ્ધ દેશો તરફ ફ્લો જઈ રહ્યો છે, ગરીબ દેશોમાં નહી. જે ગ્રીનહાઉસ વાયુને પર્યાવરણમાં મુકીને ભૂતકાળમાં સમૃદ્ધ બન્યા છે તે સમૃદ્ધ દેશોનો ઐતિહાસિક અન્યાય સલામત રહે છે, જ્યારે વિકાસશીલ દેશોને આજે તેમ કરવામાં દંડીત કરવામાં આવે છે.

ગ્લોબલ એનર્જી એફિફિશિન્સીની સુધારણામાં કંઈક બીજું છે. ઘણા રાષ્ટ્રોએ "પોલ્યુટર પે" સિદ્ધાંત અને કાર્બન કરના સ્વરૂપના ઉપયોગ દ્વારા પ્રાથમિક રીતે ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો કરવાની ઇચ્છા અને ક્ષમતા બતાવી છે. આ મુદ્દો ગ્રીનહાઉસ ગેસની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પીલઓવર અસરો સાથે સંકળાયેલો છે. રાષ્ટ્રીય કરવેરાની આવક દેશની સરહદ બહાર નથી વિસ્તરતી. ક્લાયમેટ ચેન્જ સ્પિલઓવર ઇફેક્ટે ઘણુ ધ્યાન ખેચ્યુ છે અને તેની પ્રતિકૂળ અસરરૂપે નીચાણવાળા દરિયાઇ વિસ્તારોમાં રહેતા લોકો અને ટાપુઓને, વાતાવરણીય ચક્રવાતો અને વધતી દરિયાઇ સપાટીનો ભોગ બનવું પડે છે. આ લોકો આજે ક્લાયમેટ ચેંજ અનુભવી રહ્યા છે, તેમ છતાં કેટોવીકે તેમના તરફ કોઈ ખાસ ધ્યાન આપ્યુ નથી.

કદાચ, આપણે દરિયાકાંઠે રહેતા લોકોને આબોહવા ક્રિયાઓથી થતા નુકસાન અને ક્ષતિની ભરપાઈ કરવા માટે બધા રાષ્ટ્રીય ઉત્સર્જન કરોના 20% આંતરરાષ્ટ્રીય સરચાર્જ તરીકે ચૂકવવા જોઈએ.

 

Comments

(-) Hide

EPW looks forward to your comments. Please note that comments are moderated as per our comments policy. They may take some time to appear. A comment, if suitable, may be selected for publication in the Letters pages of EPW.

Back to Top