ISSN (Print) - 0012-9976 | ISSN (Online) - 2349-8846

ટ્રમ્પ-કિમ 'ઐતિહાસિક' મિલન

 અનેક બાબતે "પારસ્પરિક દ્વિધા" વચ્ચે છેવટે વોશિંગ્ટને પ્યોંગયાંગ સાથે શાંતિની વાટાઘાટ કરી.

The translations of EPW Editorials have been made possible by a generous grant from the H T Parekh Foundation, Mumbai. The translations of English-language Editorials into other languages spoken in India is an attempt to engage with a wider, more diverse audience. In case of any discrepancy in the translation, the English-language original will prevail.

 

12 જૂન 2018ના રોજ સિંગાપોર સમિટમાં અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઉત્તર કોરિયાના પ્રમુખ કિમ જોંગ-ઉનનું સંયુક્ત નિવેદનને મીડિયા વારંવાર "ઐતિહાસિક" ગણાવી રહ્યુ છે. પરંતુ અહી એ વાત પણ ધ્યાને લેવી જરુરી છે કે કે આ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ અને ઉત્તર કોરિયાના પ્રમુખ નેતા વચ્ચેનો પહેલું પ્રત્યક્ષ મિલન, તેના સંયુક્ત નિવેદનમાં ઘણાં અનુત્તર પ્રશ્નો છોડી જાય છે. નિવેદનનો સાર એ હતો કે ટ્રમ્પે ઉત્તર કોરિયાને "સુરક્ષા ગેરંટી" આપવાની ખાત્રી આપી અને તેની સામે કિમ "કોરિયન દ્વીપકલ્પમાં સંપુર્ણ પરમાણુ નિશસ્ત્રીકરણ" કરવાની જવાબદારી "પાક્કી" કરવામાં આવી છે.

હા, "પાક્કી" એટલા માટે કે એપ્રિલ, 2018માં દક્ષિણ કોરિયાના રાષ્ટ્રપતિ મુન-જે-ઇને સમિટમાં - કોરિયન દ્વીપકલ્પને પરમાણુ નિશસ્ત્રીકરણ કરવાની ખાતરી તો આપી જ દીધી હતી. 27 એપ્રિલ 2018ના રોજ બંને કોરિયાના નેતાઓ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી પાનમુન્જોમ સંધીમાં ત્રીજા લેખનો છેલ્લો ખંડ "પૂર્ણ પરમાણુ નિશસ્ત્રીકરણ, અણુ-મુક્ત કોરિયન દ્વીપકલ્પ દ્વારા સામાન્ય લક્ષ્યાંકને સમર્થન આપતો હતો." અને, આ માટે, બંને કોરિયા "આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયના સક્રિય સમર્થન અને સહકાર માટે સંમત થયા હતા." આ વાતને કિમે સિંગાપોરમાં દોહરાવી અને એવું લાગે છે કે ઠરાવ માટે વચનબદ્ધ થયા છે.

કિમ સાથેની મીટિંગ બાદ પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં ટ્રમ્પે ખુલાસો કર્યો હતો કે દક્ષિણ કોરિયા સાથે યુ.એસ.ના વારંવારના સંયુક્ત લશ્કરી અભ્યાસો સાથે ઉત્તર કોરિયાને જે યુદ્ધની ધમકીઓ મળતી હતી તે "વોર ગેમને અટકાવવા" માટે તે સંમત થયા છે. અચાનક એ પણ જાહેરાત કરી કે કે તેમને આશા છે કે દક્ષિણ કોરિયામાં તૈનાત 32,000 યુ.એસ. દળોને પાછા બોલાવાશે. આ એક જ સમિટમાં ફળશ્રુતિ મળી ગઈ હોઈ યુએસ સ્ટેટ સેક્રેટરી માઇક પોમ્પીયોના "સંપૂર્ણ, ખાત્રીબંધ, ઉલટાવી ન શકાય તેવું પરમાણું નિશસસ્ત્રીકરણ" પર ભાર મૂકવાની કોઈ લાંબી-ચર્ચાનું પુનરાવર્તન નહી થાય એમ લાગે છે. અહી ઉત્સાહપ્રેરક વાત એ બની કે પહેલીવાર "સામ્રાજ્યવાદી ટોપ-ડોગ"એ સ્વીકાર્યું છે કે ઉત્તર કોરિયાની સલામતીની ચિંતાઓ જેન્યૂઇન છે. જો કે હજુ એ જોવાનું રહ્યુ છે કે આત્યંતિક પ્રતિબંધોનો પગલાઓને લઈને ઉત્તર કોરિયાના લોકોના જીવન નિર્વાહને લઇને યુએન સિક્યોરિટી કાઉન્સિલ શું કરી રહી છે.

વોશિંગ્ટન દ્વારા તો હકીકતમાં નોર્થ કોરિયાના લોકોને ખોરાક આપવાનો અસ્વીકાર કરવામાં આવ્યો છે. ઉત્તર કોરિયાની જમીનનો મોટો ભાગ પર્વતીય વિસ્તાર હોઈ ખેતીલાયક જમીન બહુ ઓછી છે. તેણે આયાત દ્વારા તેના ખોરાકની માંગ અને પુરવઠા વચ્ચેનું અંતર દુર કરવું પડશે. પરંતુ આવી આવશ્યક આયાતો માટે દેશની નિકાસની લગભગ 90% જેટલી આવકને પ્રતિબંધિત કરવામાં આવી છે. દેશના અણુ કાર્યક્રમ સાથે આ બધાને શું લેવાદેવા છે, એવો સવાલ કોઈ પુંછી શકે? યુ.એસ. સામ્રાજ્યવાદના દ્વૈષ, વેરભાવની કોઈ સીમા નથી.

આપણે એ યાદ રાખવાની જરૂર છે કે ઓગસ્ટ 1945માં જાપાનમાં હિરોશિમા અને નાગાસાકી પર બે અણુબોમ્બના વિનાશના પાંચ વર્ષ પછી યુ.એસ. પ્રમુખ હેરી એસ ટ્રુમેને 30 નવેમ્બર, 1950ના રોજ જાહેરાત કરી હતી કે વોશિંગ્ટન કોરિયા સામે પરમાણુ હથિયારોનો ઉપયોગ કરવા તૈયાર હતું. ત્યારથી વોશિંગ્ટને ઉત્તર કોરિયા વિરુદ્ધ પરમાણુ શસ્ત્રોનો ઉપયોગ કરવાનો ભય ચાલું રાખ્યુ છે. 1958માં દ્વીપકલ્પ "એકલુંઅટુલું" પાડી દીધા પછી પણ તેની દખલગીરી ચાલુ રાખી હતી. આવી સામ્રાજ્યવાદી નીતિ જ ઉત્તર કોરિયાને 2006, 2009, 2013 અને 2016માં પરમાણુ પરીક્ષણો કરવા અને પરમાણુ શસ્ત્રો વિકસાવવા તરફ દોરી ગઈ હતી. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ જ્યોર્જ ડબલ્યુ. બુશે 2002માં ઈરાક પર આક્રમણ માટે આધાર જોઈતો હતો ત્યારે ઉત્તર કોરિયા અને ઈરાનને "એક્સિસ ઓફ એવીલ(દાનવોની ટોળકી)"ની ટોળકીના સભ્યો તરીકે ગણાવ્યા હતા. ત્યારે બંને દેશોને આશ્ચર્ય થયું હતું કે અમેરિકન મિલીટરીની તોપો હવે આ બાજુ પણ મંડાઈ શકે છે. પરંતુ ઉત્તર કોરિયાએ પરમાણુ શસ્ત્રો બનાવ્યા છતાં વોશિંગ્ટન શાંતિની સદભાવના દાખવતું તેની સાથે વાટાઘાટ કરે છે અને સુરક્ષાની ખાતરી આપવામાં આવે છે. તે શાંતિ માટે તેના પરમાણુ શસ્ત્રોનો વેપાર કરશે જેથી તે પછી આર્થિક વિકાસ અને તેના લોકોની સુખાકારી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકે.

જોકે યુ.એસ. સામ્રાજ્યવાદે ઉત્તર કોરિયાને દાનવ બનાવવાનું ચાલુ રાખ્યું છે અને તેનું વલણ બલલવાનું ઉલટાનું વધુ મુશ્કેલ બન્યુ છે. પરંતુ કોરીયા નીતિમાં ફેરફારને ધ્યાનમાં લેવા માટે, "મ્યુચ્યુઅલ ડિટરન્સ" અથવા તો ઓવલ ઓફિસની વર્તમાન અનિવાર્યતાએ સામ્રાજ્યવાદી સત્તાને ફરજ પાડી છે. શાંતિ પ્રક્રિયામાં દક્ષિણ કોરિયાના રાષ્ટ્રપતિ મુનની પણ મહત્વપુર્ણ ભૂમિકા પછી હવે પ્યાંગયાંગ સાથે તેના સંબંધોનું ડિમિલિટરાઇઝેશન અને સામાન્યકરણ વોશિંગ્ટન ઉપર આધાર રાખે છે. ડેમોક્રેટિક પાર્ટી અને યુ.એસ.નું વહીવટીતંત્ર ઉત્તર કોરિયા અંગેના ટ્રમ્પના બદલાતા વલણના વિરોધમાં છે. ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સના એક વિવાદાસ્પદ અભિપ્રાય પ્રમાણે, સિંગાપોરમાં ટ્રમ્પ "આઉટફોક્સ" થયા છે. હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સના "લઘુમતી નેતા" નેન્સી પેલોસી એ વાતે અસ્વસ્થ છે કે ટ્રમ્પે ઉત્તર કોરિયાને અમેરિકા સમકક્ષ તરીકે ગણ્યુ છે અને હજુ ગણી રહ્યા છે.

કોરિયાના સંદર્ભમાં યુએસે સામ્રાજ્યવાદનો માર્ગ 1950થી અપનાવ્યો હોઈ સિંગાપોર સમિટ પછી પણ પ્યોંગયાંગે આગામી વાટાઘાટોમાં વોશિંગ્ટનથી સાવચેત રહેવાની જરૂર છે.

Comments

(-) Hide

EPW looks forward to your comments. Please note that comments are moderated as per our comments policy. They may take some time to appear. A comment, if suitable, may be selected for publication in the Letters pages of EPW.

Back to Top