ISSN (Print) - 0012-9976 | ISSN (Online) - 2349-8846

કઠુઆ યાદ કરો

એમને રોકીને પૂછો કે શું ધર્મ અને રાજકારણ વડે દુષ્ટતા, નિર્દયતા અને અન્યાયનો ન્યાય થશે?

 

The translations of EPW Editorials have been made possible by a generous grant from the H T Parekh Foundation, Mumbai. The translations of English-language Editorials into other languages spoken in India is an attempt to engage with a wider, more diverse audience. In case of any discrepancy in the translation, the English-language original will prevail.

 

કારણ કે તે આપણા સમાજમાં ખોટી રેખાઓ છતી કરે છે. અમે કેવી રીતે એક બિંદુ જ્યાં બાળકના બળાત્કાર અને હત્યા કોમી હિંસા બળતણ અને ગુનેગારો માટે રાજકીય મંજૂર માન્યતા પ્રોત્સાહન ઉપયોગ થાય છે પહોંચી ગયા છો?

જમ્મુથી 72 કિ.મી.ના ગામમાં રહેતી માત્ર આઠ વર્ષીય બાખરવાલ-ગુજ્જર બાળકીની ઘાતકી હત્યા અને શ્રેણીબદ્ધ બળાત્કારની વિગતો કમકમા ઉપજાવી દે તેવી છે. પરંતુ, પોલીસની તપાસ પછી આરોપીઓની ધરપકડ થઈ તે પછીનો ઘટનાક્રમ તો એથી પણ વધુ ભયાનક છે. કારણ કે તે આપણા સમાજની છુપી એબ છતી કરે છે. આપણે એક તે કેવી જગ્યાએ પહોંચી ગયા કે જ્યાં બાળકના બળાત્કાર અને હત્યાનો ઉપયોગ કોમવાદી નફરતને ઇંધણ પુરૂ પાડવા અને ગુનેગારોને રાજકીય માન્યતા આપવા માટે થાય છે?

10 જાન્યુઆરીના રોજ આ બાળકી ગાયબ થઈ ત્યારથી 17 જાન્યુઆરીના રોજ તેની ઘાતકી હત્યા થયેલી લાશ મળી આવી ત્યા સુધી તેનું શું થયું તે અંગેની વિગતો ભયાનક છે. કેમકે એ ઘટનાઓમાં માનવીય દુષ્ટતાના સિમાડા દેખાય છે. બાળકનું અપહરણ કરવું, ડ્રગ આપવું, તેને મંદિરમાં પુરી રાખવું, તેને વારંવાર મારીને તેના ઉપર બળાત્કાર ગુજારવો અને છેલ્લે તેની હત્યા કરીને અને લાશને ફેંકી દેવી... ઘટનાક્રમ અતિ ભયાનક છે. ગુનેગારો સાથે સ્થાનિક પોલીસની સંડોવણી આખા કેસને વધુ ભયાનક બનાવે છે. તેમાંનો એક આરોપી તો વળી બાળકીના માતાપિતાએ બાળકી ગુમ થયાની ફરિયાદ કર્યા પછી તેમની સાથે શોધવા નિકળ્યો હતો, બાળકી ક્યા છે, તેની સાથે શું થઈ રહ્યુ છે તે જાણતો હોવા છતા!

આસિફાનો મૃતદેહ મળી આવ્યા પછી આખરે રાજ્ય સરકારે તપાસ હાથ ધરી અને પોલીસ સહિતના શકમંદોને પકડવામાં રાજકારણ ખેલાયું. બળાત્કાર અને હત્યાની નિંદા કરવાને બદલે,  ન્યાયની માગણી કરવાને બદલે રાજકારણીઓ અને વકીલોએ આરોપીઓ સાથે હાથ મિલાવ્યા. જમ્મુ અને કાશ્મીર પોલીસની ક્ષમતા અને નિષ્પક્ષતા પર શંકાના વાદળો ઘેરાતા માગણી થઈ કે કેન્દ્ર સરકારે આ કેસને સીબીઆઈને હવાલે કરી દેવો જોઈએ. ભાજપના સભ્યો દ્વારા સમર્થિત હિન્દુ એકતા મંચે આરોપીઓ માટે ન્યાયની માગણી સાથે રાષ્ટ્રધ્વજ સાથે રેલી કાઢી અને વકીલો સદેહે પોલીસને ચાર્જશીટ કરતા રોકવા માટે પ્રયાસ કરતા હતા. આ બધામાં, એક નાની બાળકી પર બળાત્કાર કરવામાં આવ્યો હતો, તેને પારાવાર યાતનાઓ અપાઈ હતી અને તેની હત્યા કરી દેવાઈ હતી એ સત્ય હકીકત કોરાણે રહી ગઈ હતી.

અલબત્ત, આ ઘટનાક્રમ પાછળ એક મોટો રાજકીય સંદર્ભ છે. ભાજપ માટે પીપલ્સ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી સાથેના ગઠબંધનમાં હિન્દુ-બહુમતી વિસ્તાર જમ્મુએ તેને રાજ્યમાં મજબુત સ્થાન અપાવ્યું છે. જમ્મુ અને કાશ્મીર ખીણપ્રદેશ વચ્ચે કોમવવાદી ધ્રુવીકરણની રાજનીતિ આ અસહજ ગઠબંધન પછી પણ કાયમ રહી છે. આમ, એમાં તો કોઈ નવાઈ નથી કે આ બાળકીનો બળાત્કાર, તે મુસ્લિમ હોવાથી થયો અને શંકાસ્પદોની ધરપકડમાં તે બધા હિન્દૂ હોવાથી તેમણે કોમી કાર્ડ રમવા માટેની જમીન તૈયાર કરી નાખી. આ બધુ નાના બાળકના મડદા પર રમાયું. ચોક્કસપણે ભારતીય રાજકારણ માટે પણ આ એક નવો ચીલો છે.

આપણે આ બળાત્કાર અને ખૂનની આસપાસની ઘટનાઓની નિધૃણતા અંગેના આક્ષેપો વ્યક્ત કરીએ એની સાથે સાથે આપણે મોટા સંદર્ભને ધ્યાનમાં લેવાની જરૂર છે. પ્રથમ, આ દેશમાં લૈંગિક દુર્વ્યવહાર, બળાત્કાર અને ઘરેલું હિંસા વ્યાપક છે. આંકડા તો અડધી હકીકત પણ નથી કહેતા. મહિલા અને બાળકીઓ પર હુમલા થાય છે, યાતનાઓ અપાય છે અને ઘરોમાં, તેમના પાડોશમાં, શેરીઓમાં, ખેતરોમાં, જંગલોમાં, સર્વત્ર તેમનું જાતિય શોષણ થાય છે. મજબૂત કાયદાઓથી પણ બહુ ફરક નથી પડ્યો. 2012માં, જાતીય દુર્વ્યવહારના કાયદાથી બાળકોનું રક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. 2013માં બળાત્કારના કાયદા કડક બનાવવામાં આવ્યા હતા અને મૃત્યુદંડની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી. તેમ છતાં, બળાત્કાર અને યૌન શોષણના બનાવોમાં ઘટાડો થયો નથી. કાયદાઓ માત્ર ત્યારે જ અસરકારક બની શકે છે જો તેમને અમલમાં મૂકતી સિસ્ટમો કાર્ય કરે.

બીજું, આપણે યાદ રાખવું જોઈએ કે આ ઘટના જમ્મુમાં થઈ હતી. એ જ રાજ્યમાં કાશ્મીર ખીણમાં અગણિત મહિલાઓ અને બાળકીઓ ઉપર બળાત્કાર થયા છે જેની ભારતના બાકીના વિસ્તારોમાં બહુ નોંધ પણ લેવાતી નથી. ન્યાય મેળવવાની સમસ્યાઓ ઉપરાંત અહી મહિલાઓએ આર્મ્ડ ફોર્સ (સ્પેશિયલ પાવર્સ) એક્ટની જોગવાઈઓનો પણ સામનો કરવો પડે છે. આ એક્ટ યુનિફોર્મધારી પુરૂષને આવા ગુનાઓનો આચરવાનો પરવાનો આપે છે.

ત્રીજું, જ્યારે રાજકારણ બે કોમ વચ્ચે નફરતનું ઝેર ઘોળે છે. ત્યારે સામેના પક્ષને બોધપાઠ ભણાવવા સ્ત્રીને નિશાન બનાવવામાં આવે છે. આપણે ભારતના ભાગલાના સમયથી આ જોતા આવ્યા છીએ અને તે હજુ બંધ થયું નથી. જોકે એમાં આજે નવીનતા એ આવી છે કે નફરતનું ઝેર કોન્ફિડન્સથી ફેલાવવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ જાણતા હોય છે કે તેમના સમર્થકોમાં તેમને બચાવી લેવાની શક્તિ છે. આસિફાની હત્યામાં આરોપીઓના સમર્થનની બેશરમીને બીજી તો કઈ રીતે સમજાવી શકાય?

બીજી આસિફાને આવી યાતનામાંથી પસાર ન થવું પડે એની ખાતરી માટે પદ્ધતિસરના ફેરફારોની માંગ ઉઠે તે જરૂરી છે. કોઈપણ પિડિત માટે ન્યાયની ઘા નાખવાનું પહેલું સ્થાનક પોલીસ સ્ટેશન છે. અહીં, તેમને કોઈ સહાનુભૂતિ મળતી નથી. કેસ નોંધાય અને તપાસ કરવામાં આવે તો પણ ન્યાયની આશા નહીવત્ત રહે છે. ગેરકાયદેસર તપાસ અને ઉદાસીન વકીલો એમ જ ખાતરી કરાવી દે છે કે આ કેસમાં કાંઈ વળવાનું નથી. આપણી ન્યાય વિતરણ વ્યવસ્થા તૂટી ગઈ છે અને તેને સાંધવાની જરૂર છે.

આપણને લાગતું હતું કે 16 ડીસેમ્બર, 2012 દિવસ મહિલાઓ વિરુદ્ધના ગુનાઓને લઈને ટર્નિંગ પોઇન્ટ લઈને આવ્યો હતો. આસિફાના મોતે ફરી ઔચિત્ય સર્જ્યુ છે કે દરેક ભારતીય ઉભો રહીને વિચારે કે આપણો સમાજ કઈ દિશામાં જઈ રહ્યો છે. તે એ દિશામાં જઈ રહ્યો છે જ્યાં ધર્મ અને રાજકારણના નામે દુષ્ટતા, નિર્દયતા અને અન્યાય પણ સ્વીકાર્ય છે, ન્યાયી છે? કે માનવજાત આપણને શિખવે છે કે દરેક જીવન મૂલ્યવાન છે અને ગુનાખોરીનો કોઈ ધર્મ નથી?

Comments

(-) Hide

EPW looks forward to your comments. Please note that comments are moderated as per our comments policy. They may take some time to appear. A comment, if suitable, may be selected for publication in the Letters pages of EPW.

Back to Top